Tim:

aao  phom phrawm ja doen taw laew khrap

เอ้า ผมพร้อมจะเดินต่อแล้วครับ

Well. I’m ready to get back on the trail.

Pum:

khaw iik paep nueng  chan yaak ja thaam rueang tonmai ton nan noy

ขออีกแป๊บหนึ่ง ฉันอยากจะ
ถามเรื่องต้นไม้ต้นนั้นหน่อย

Uhh, just a minute. I wanted to ask about that tree over there.

Tim:

nae  nii ja thuang welaa taw chaimai la  phom ruu na

แน่ะ นี่จะถ่วงเวลาต่อ
ใช่ไหมล่ะ ผมรู้นะ

Heh! You’re just stalling because you want to rest longer – I know you!

Pum:

mae  maichai sak noy  khun duu si  ton thii khoon yaimaak maak na

แหม ไม่ใช่สักหน่อย
คุณดูสิ ต้นที่โคนใหญ่มากๆ น่ะ

Come on. It’s not that. Look, the one with the really large part around the base.

Nath:

ngan  rao pai duu klai klai kan thoe

งั้น เราไปดูใกล้ๆ กันเถอะ

Let’s go over and take a closer look.

suan rawp khoon nii riek waa  puu pawn

ส่วนรอบโคนนี่เรียกว่า พูพอน

The part around the bottom is called puu pawn  (a ‘buttress’).

Pum:

eh  nii pen rook tonmai rue plao kha

เอ๊ะ! นี่เป็นโรคต้นไม้หรือเปล่าคะ

Is that some kind of disease on the tree?

Nath:

mai chai rawk khrap  an nii pen rabop raak thii yai maak

ไม่ใช่หรอกครับ อันนี้เป็น
ระบบรากที่ใหญ่มาก

No, it’s an enlarged root system.

raak ja chuay phayung tonmai yai yai hai yuenton yuu dai

รากจะช่วยพยุง
ต้นไม้ใหญ่ๆ ให้ยืนอยู่ได้

Those roots help to hold really huge trees upright.

lae yang chuay hai nam lae aahaan khoen pai lieng bai dai maak khoen duay

และยังช่วยให้น้ำและอาหาร
ขึ้นไปเลี้ยงใบได้มากขึ้นด้วย

It also allows more flow of water and nutrients to the leaves of the tree.

Tim:

phom chak ja hiw laew la  pai taw kan dii khwaa khrap

ผมชักจะหิวแล้วล่ะ
ไปกันต่อดีกว่าครับ

I’m getting hungry, can we please get going.

phom yak hai thueng raan aahaan reo reo jang loey

ผมอยากให้ถึงร้านอาหาร
เร็วๆ จังเลย

I can hardly wait to get to the food shop.

Pum:

ookey  pai kan thoe khun Nath  diew ja mii khon penlom

โอเค ไปกันเถอะคุณณัฐ
เดี๋ยวจะมีคนเป็นลม

Okay, Khun Nath, let’s move before somebody faints.

Nath:

rawaang thaang pai raan-aahaan  mii chaiphaa siidaa suay maak

ระหว่างทางไปร้านอาหาร
มีชายผ้าสีดาสวยมาก

On the way to the food shop there is a queen staghorn. Really beautiful.

Pum:

roe  chan khoey hen tae nai ruup  maikhoey hen khawngjing

เหรอ ฉันเคยเห็นแต่ในรูป
ไม่เคยเห็นของจริง

Really? I’ve only seen them in pictures. I’ve never seen one for real.

Tim:

man pen arai roe

มันเป็นอะไรเหรอ

What is it?

Nath:

pen kaafaak chanit nueng  khoen yuu taam tonmai

เป็นกาฝากชนิดหนึ่ง
ขึ้นอยู่ตามต้นไม้

(It’s) a kind of epiphytes. They grow on trees.

prapheyt diew kap kluaymai rue foen

ประเภทเดียวกับ
กล้วยไม้หรือเฟิร์น

(It’s) the same plant type as orchids or ferns.

Pum:

kaafaak nii mii laai chanit maichai roe kha

กาฝากนี่มีหลายชนิด
ไม่ใช่เหรอคะ

There are many kinds of epiphytes, aren’t there?

Nath:

khrap  lawng sangkeyt duu taam tonmai si khrap

ครับ ลองสังเกตดูตาม
ต้นไม้สิครับ

Yes, try to look for some on the trees.

Tim:

nan chai mai khrap  muean foen bai yai yai

นั่นใช่ไหมครับ
เหมือนเฟิร์นใบใหญ่ๆ

Is that one? The one that looks like a big fern.

Nath:

chai khrap  annii pen chanit thii phophen kan thua thua pai

ใช่ครับ อันนี้เป็น
ชนิดที่พบเห็นกันทั่วไป ....

Right. That kind is quite commonly seen.

nii ngai khrap  chaaiphaa siidaa  ton nii ngaam maak

นี่ไงครับ ชายผ้าสีดา
ต้นนี้งามมาก

This is the queen staghorn. This one is very healthy.

Pum:

duu jaak ruup mai nuek waa ja yai khanaat nii

ดูจากรูปไม่นึกว่า
จะใหญ่ได้ขนาดนี้

From pictures, I didn’t think they were this big.

Tim:

aah  suay jing jing sadaeng waa paa yang somboon yuu

อา สวยจริงๆ
แสดงว่าป่ายังสมบูรณ์อยู่

Ah, really beautiful. This indicates that the forest is still unspoiled.

Nath:

khrap  chaaiphaa siidaa pen dua wat khwaamsomboon khawng paa yaang nueng

ครับ ชายผ้าสีดาเป็น
ตัววัดความสมบูรณ์
ของป่าอย่างหนึ่ง

Yes, a queen staghorn is an indicator of the total health of the forest.

Tim:

hey  khaangnaa nan khong pen raan-aahaan na  hiw jing jing

เฮ้ ข้างหน้านั่นคงเป็น
ร้านอาหารนะ หิวจริงๆ

Hey, that must be the food shop ahead. I’m starving!