Sombat:

Andruu duu thaangnoon si khao kamlang thainaa

แอนดรูว์ ดูทางโน้นสิ
เขากำลังไถนา

Andrew, look over there. They’re ploughing.

Andrew:

aw! thainaa

อ้อ! ไถนา

Ah! Ploughing.

Sombat:

thiinii yang thainaa baep booraan chai khwaai laak thai

ที่นี่ยังไถนาแบบโบราณ
ใช้ควายลากไถ

They’re still ploughing the ancient way, using buffaloes to pull thai.

Andrew:

sing thii khwaai laak riek waa arai na

สิ่งที่ควายลากเรียกว่าอะไรนะ

What do you call the thing the buffaloes pull?

Sombat:

thai rue khanthai

ไถ หรือ คันไถ

Thai  or khanthai.

tae diewnii chaaonaa chai khwaailek thamnaa maakkhoen

แต่เดี๋ยวนี้ ชาวนาใช้ควายเหล็ก
ทำนามากขึ้น

But right now, most farmers use iron buffaloes in rice farming.

Andrew:

khwaailek khue arai

ควายเหล็กคืออะไร

What is a khwaailek?

Sombat:

khue khrueang thainaa tham-ngaan dai reo kwaa khwaai

คือเครื่องไถนา ทำงานได้เร็ว
กว่าควาย

It’s a ploughing machine. It can work faster than a buffalo.

Andrew:

naan mai kwaa chaaonaa ja dai kepkiew khaao

นานไหมกว่าชาวนาจะได้
เก็บเกี่ยวข้าว

Will it be long before farmers can harvest the rice?

Sombat:

ooy… naan phaw fon tok kaw roem thai khrang raek

โอ๊ย…นาน พอฝนตก
ก็เริ่มไถครั้งแรก

Wow… a long time. The first ploughing begins after the first rains.

khang nam thingwai rao yiisip wan jueng thai khrang thii sawng

ขังน้ำทิ้งไว้ราว 20 วัน
จึงไถครั้งที่สอง

(They) keep the water on (the ploughed field) for about twenty days. Then the second ploughing begins.

khraat thueak hai riep laew jueng damnaa

คราดเทือกให้เรียบแล้วจึงดำนา

Rake the mud well. Then plant the rice.

Andrew:

umm! ja kepkiew khaao dai muearai

อือม์! จะเก็บเกี่ยวข้าวได้เมื่อไร

Umm! When is the cultivating time?

Sombat:

muea mot naafon lae yaangkhaao naalaeng

เมื่อหมดหน้าฝนและย่างเข้า
หน้าแล้ง

At the end of the rainy season going on to the dry season.

Andrew:

fon jueng samkhan maak samrap chaaonaa

ฝนจึงสำคัญมากสำหรับชาวนา

So the rain is very important for farmers.

Sombat:

chai muea fon roem tok chaaonaa ja yung maak

ใช่ เมื่อฝนเริ่มตก ชาวนา
จะยุ่งมาก

Right! When the rain begins, farmers get very busy.

ja sabaai noy tawn khaao too roem tangthawng

จะสบายหน่อยตอนข้าวโต
เริ่มตั้งท้อง…

(They) can lay back a little while the rice grows and begin to conceive…

Andrew:

diew diew khun waa arai na khaao tangthawng roe

เดี๋ยว ๆ คุณว่าอะไรนะ
ข้าวตั้งท้องเหรอ

Wait, wait! What did you say? The rice is pregnant?

Sombat:

chai maaikhwaam waa khaao roem awkruang

ใช่ หมายความว่าข้าวเริ่ม
จะออกรวง

Right! That means (the stage where) kernels of rice are developed.

Andrew:

samnuan plaek dii na laew chaaonaa sabaai yaangrai la

สำนวนแปลกดีนะ
แล้วชาวนาสบายอย่างไรล่ะ

Interesting expression! But how come farmers can relax?

Sombat:

kaw mii tae ngaan bao bao chen saipui khoy rawang sattruukhaao

ก็มีแต่งานเบาๆ เช่นใส่ปุ๋ย
คอยระวังศัตรูข้าว

Because there are only easy jobs like fertilising and watching for pest.

thueng tawnnii chaaonaa kaw phaawanaa hai fon laeng khaao ja dai suk

ถึงตอนนั้นชาวนาก็ภาวนา
ให้ฝนแล้ง ข้าวจะได้สุก

By that time, farmers then pray that it doesn’t rain so that rice can mature.

Andrew:

thaa fon koet tok tawnnan la Sombat

ถ้าฝนเกิดตกตอนนั้นล่ะ สมบัติ

What if it rains during that time, Sombat?

Sombat:

khaao kaw siehaai naasongsaan chaaonaa pen thiisut

ข้าวก็เสียหาย
น่าสงสารชาวนาเป็นที่สุด

The rice is damaged. Poor, poor farmers!