Pum:

phak sak khruu dai mai kha piin khoen khao maa nii hawp loey

พักสักครู่ได้ไหมคะ
ปีนเขาขึ้นมานี่ หอบเลย

Can we rest a minute; I’m out of breath from that last climb.

Nath:

dai khrap phawdi loey khap rao ja dai khui kan rueang thaang thii rao phoeng khoen maa

ได้ครับ พอดีเลยครับ
เราจะได้คุยกันเรื่อง
ทางที่เราเพิ่งขึ้นมา

Sure. Besides, this is a good time to talk about the path we just came up.

Pum:

hoe! khoy yang chua khawpkhun kha thii yut

เฮ้อ! ค่อยยังชั่ว
ขอบคุณค่ะที่หยุด

Whew! That’s better, Thanks for the stop.

Nath:

tawn thii rao piin khoen maa khun sangkeyt mai khrap waa rao kaao maa taam arai

ตอนที่เราปีนขึ้นมา
คุณสังเกตไหมครับว่า
เราก้าวมาตามอะไร

Did you notice where you put your feet as you climbed?

Tim:

phom kaw sangkeyt mueankan duu muean jam ii khan Bandai thammachaat maichai khon tham khoen

ผมก็สังเกตเหมือนกัน
ดูเหมือนจะมีขั้นบันได
ธรรมชาติ ไม่ใช่คนทำขึ้น

I did, there seemed to be some natural steps there, but they didn’t look man-made.

Nath:

chai laew khrap pen khanbandai thammachaat

ใช่แล้วครับ
เป็นขั้นบันไดธรรมชาติ

You’re right, they are natural steps.

khun sangkeyt duu si khrap waa tham duay arai

คุณสังเกตดูสิครับว่า
ทำด้วยอะไร

Did you notice what they were made from?

Pum:

duu muean kingmai rue raakmai chaimai kha

ดูเหมือนกิ่งไม้หรือรากไม้ ใช่ไหมคะ

It looked like tree branches or roots. Is that right?

Nath:

chang sangkeyt jing jing baang khan kaw mii kawnhin saek yuu taam raak duay

ช่างสังเกตจริงๆ บางขั้น
ก็มีก้อนหินแทรกอยู่ตาม
รากด้วย ทำให้เป็นเหมือนขั้นบันได

Very observant. There were some rocks among the roots, too, forming some of the steps.

khan thii koet jaak hin lae raakmai laonii mii khwaamsamkhan taw rabop niweyt khawng paa maak khrap

ขั้นที่เกิดจากหินและ
รากไม้เหล่านี้มีความสำคัญ
ต่อระบบนิเวศน์ของป่า
มากครับ

The ridges formed by those rocks and roots are an important part of the forest ecology.

Tim:

nii maaikhwaam waa khan bandai phuak nii mai dai mii wai hai phuakrao doen thaonan

นี่หมายความว่า
ขั้นบันไดพวกนี้ไม่ได้
มีไว้ให้พวกเราเดินเท่านั้น

You mean they’re not just there for the benefit of walkers like us.

Nath:

naenawn khrap khun khit waa thammai khan Bandai phuak nii jueng samkhan

แน่นอนครับ คุณคิดว่าทำไม
ขั้นบันไดพวกนี้จึงสำคัญ

You’re joking, of course! Can you think why those ridges are important?

Pum:

pen kaan pawngkan kaankatkrawn khawng din rue plao kha

เป็นการป้องกันการกสึกกร่อน
ของดินหรือเปล่าคะ

Would it have anything to do with preventing erosion?

Nath:

chai loey khrap raak khawng tonmai phae awk pai taam phuendin

ใช่เลยครับ รากของต้นไม้
แผ่ออกไปตามพื้นดิน

หueng ja chuay yuet din lae thamhai nam lai long suu thii tam dai chaa long

ซึ่งจะช่วยยึดดินและทำให้
น้ำไหลลงสู่ที่ต่ำได้ได้ช้าลง

That keeps soil in place and prevents water from running freely down the hillside.

Pum:

rao daiyin yuu boy boy waa tonmai mii khwaamsamkhan taw rabop niweyt khawng paa — pawngkan kaansuekkrawn khawng din

เราได้ยินอยู่บ่อยๆ ว่า
ต้นไม้มีความสำคัญต่อระบบ
นิเวศน์ของป่า — ป้องกันการ
สึกกร่อนของดิน

naa thueng jing jing muea maa hen khawng jing khao

น่าทึ่งจริงๆ
เมื่อมาเห็นของจริงเข้า

It’s very interesting to see it for real.

Tim:

thii mii kaanhaam tat mai kaw duay heyt nii duay chai mai

ที่มีการห้ามตัดไม้
ก็ด้วยเหตุนี้ด้วยใช่ไหม

That’s also why there is a logging ban, isn’t it?

Nath:

thuuktawng khrap dai mii kaan awk kotmaai muea pii sawng haa saamsipsawng ham tat tonmai laai chanit thii chai nai kaankawsaang phroh doon khoon yang nak

ถูกต้องครับ ได้มีการออก
กฎหมายเมื่อปี 2532 ห้าม
ตัดต้นไม้หลายชนิดที่ใช้ใน
การก่อสร้าง เพราะโดนโค่น
อย่างหนัก

Tim:

haak tonmai doon khoon phuea chai nai kaankawsaang sadaeng waa tawng pen mai nueakhaeng si khrap

หากต้นไม้โดนโค่นเพื่อไปใช้
ในการก่อสร้างแสดงว่าต้อง
เป็นไม้เนื้อแข็งสิครับ

If they were used for construction, they must be really hard wood, is that right?

Nath:

thuuktawng khrap tonmai nueakhaeng maak yang mai lumphaw tawng chai welaa naan maak jueng ja tat dai lae mii raakhaa suung

ถูกต้องครับ
ต้นไม้เนื้อแข็งมาก
อย่างไม้หลุมพอ
ต้องใช้เวลานานมาก
จึงจะตัดได้และมีราคาสูง

That’s right. Trees with the hardest wood, like the loom paw, take the longest time to grow and are prized for building.

duay heyt nii lae jueng jampen tawng raksaa wai

ด้วยเหตุนี้แหละ
จึงจำเป็นต้องรักษาไว้

That’s why it was necessary to protect them.

Tim:

aao phom phrawm ja doen taw laew khrap

เอ้า
ผมพร้อมจะเดินต่อแล้วครับ

Well. I’m ready to get back on the trail.