| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab | | teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home

Tuesday, March 4, 2003 "Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level. FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS* FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html ..............................................................

สวัสดีค่ะ วันนี้เป็นตอนแรกของบทความเรื่องภูเขาไฟวิสซูเวียสในอิตาลี การเขียนบทความจะไม่เหมือน กับการเขียนข่าวที่ใช้ภาษาสื่อความอย่างตรงไปตรงมา ภาษาที่มักใช้ในบทความมักอิงไปทาง ภาษาภาพพจน์เพื่อให้ผู้อ่านได้อรรถรสที่มีทั้งแสงสีเสียง และความงดงามของภาษา งานแปล บทความแบบเอาทั้ง "คำ และ ความ" จึงไม่ง่ายนัก แต่ก็ไม่ถึงกับเป็นไปไม่ได้ค่ะ ภาษาภาพพจน์มีกลวิธีการเขียนหลายอย่าง ที่ใช้ในบทความนี้ส่วนใหญ่เป็นการใช้พรรณาโวหาร (descriptive style) การใช้คำเปรียบเทียบแบบอุปมาอุปมัย (figurative style) และการเลือก ใช้คำที่ทำให้รู้สึกเหมือนสิ่งนั้นมีชีวิต หรือที่เรียกว่าบุคลาธิษฐาน (personification) ซึ่งท่านคง จะได้เห็นทั้งหมดนี้ในบทความตอนนี้ค่ะ เรามาดูกันแต่ละย่อหน้านะคะ Sleeping like a baby — for now Italian volcanoes stir; will Vesuvius be next? Claire Soares On Italy's deadliest volcano, serenity reigns. Occasional wisps of steam escape from the craggy grey-brown crater walls. A solitary green tree provides a splash of colour and life in an otherwise barren lunar landscape. But one day Vesuvius will roar back to life. For some locals, Vesuvius is friend not foe. But others, even though they were born in the shadow of the slumbering giant, still get a shiver down their spine, acutely aware Vesuvius may wake and snuff out everything in sight. Back in Macedonio's office in the Naples suburbs, etchings of Vesuvius' previous eruption — the last in 1944 — cover the walls. But the vulcanologist says Vesuvius is sleeping like a baby, for the moment. The observatory's custom-designed seismic early-warning system has not detected any troubling tremor patterns, nor have any worrying gases been detected. But one thing is certain: the longer Vesuvius sleeps, the greater the destruction when it finally flares. หลับไหลราวทารก — แต่ก็ชั่วระยะนี้ เหล่าภูเขาไฟในอิตาลีกำลังขยับตัว ฤาวิสซูเวียสจะเป็นรายต่อไป? แคลร์ ซอร์เรส  ความสงัดเงียบปกคลุมไปทั่วบริเวณ บนภูเขาไฟลูกที่อันตรายที่สุดของ อิตาลี มีเพียงควันบางๆ เป็นสายลอย ขึ้นมาเป็นครั้งคราวจากผนังหินสูงชัน ของปากปล่องภูเขาไฟสีน้ำตาลอมเทา ต้นไม้สีเขียวที่ยืนต้นอยู่โดดเดี่ยว เพียงต้นเดียวเป็นสิ่งที่แต่งแต้มสีสัน และชีวิตชีวาให้กับภูมิทัศน์ซึ่งหาก มิฉะนั้นก็จะดูแห้งแล้งว่างเปล่าราวกับ บนดวงจันทร์ แต่สักวันหนึ่ง ภูเขาไฟวิสซูเวียสนี้ จะฟื้นคืนชีพขึ้นมาพร้อมเสียง คำรามกึกก้อง ชาวเมืองบางคนมองวิสซูเวียสเป็นมิตร ไม่ใช่ศัตรู แต่กับอีกหลายๆ คนที่แม้จะ เกิดมาใต้ร่มเงาของยักษ์หลับตนนี้ ก็ ยังไม่วายเสียวสันหลังเมื่อทราบอย่าง แน่นอนว่า สักวันหนึ่งวิสซูเวียสอาจ ตื่นขึ้นและพ่นลมหายใจออกมาทำลาย ทุกอย่างที่ขวางหน้า แต่ ณ สำนักงานของคุณมาเซโดนีโอ ชานเมืองเนเปิลส์ ซึ่งตลอดฝาผนัง ของห้องประดับประดาด้วยภาพนูนต่ำ เป็นภาพการระเบิดครั้งสุดท้ายของ ภูเขาไฟวิสซูเวียสเมื่อปี ค.ศ. 1944 นักวิทยาศาสตร์ผู้ศึกษาภูเขาไฟผู้นี้ กลับบอกว่าระยะนี้วิสซูเวียสยังหลับปุ๋ย อยู่ราวกับเด็กทารกก็ไม่ปาน เพราะระบบการเตือนภัยล่วงหน้าที่ ออกแบบมาเพื่อตรวจจับการเคลื่อนที่ ของเปลือกโลกอย่างสม่ำเสมอที่ศูนย์ สังเกตการณ์ยังตรวจไม่พบว่ามีรูปแบบ การสั่นสะเทือนที่เป็นอันตรายหรือมี กาซที่น่าเป็นห่วงออกมาแต่อย่างใด แต่สิ่งหนึ่งที่แน่นอนคือ ยิ่งวิสซูเวียส สงบนานเพียงใดยามปะทุขึ้นอำนาจ ทำลายล้างก็ยิ่งมีมากขึ้นเพียงนั้น คำอธิบาย ชื่อเรื่อง คำ sleep (v. นอนหลับ) กับ stir (v. ขยับเขยื้อนเหมือนใกล้ตื่น, คนให้เข้ากัน) เป็นการเลือกใช้ คำแบบ บุคลาธิษฐาน เพราะสิ่งที่กล่าวถึงคือภูเขาไฟ ทำให้เห็นภาพภูเขาไฟที่สงบมานานกำลัง ขยับเขยื้อนคล้ายใกล้จะตื่นขึ้นมาอาละวาด ส่วน for now มีความหมายว่าเฉพาะในระยะนี้ ดิฉันพยายามเลือกคำแปลที่เก็บได้ทั้งโวหารและความหมาย พร้อมทั้งพยายามให้ฟังดูดี และเจือ น้ำเสียงของภาษากวีไว้นิดๆ ตามรูปแบบภาษาของต้นฉบับค่ะ ย่อหน้า 1 เป็นพรรณาโวหารแท้ๆ ประปรายไปด้วยบุคลาธิษฐาน และจบลงด้วยอุปมาดั่งภูมิทัศน์บนดวง จันทร์ความยากของการแปลพรรณาโวหารคือต้องระวังเรื่องการวางส่วนขยายให้ถูกที่ ดิฉัน เริ่มด้วยการวิเคราะห์ภาษาต้นฉบับก่อนว่าอะไรขยายอะไร คำที่พิมพ์ตัวเข้มคือคำนามสำคัญที่ ถูกขยายค่ะ Italy's deadliest volcano; occasional wisps of steam; the craggy grey-brown crater wall; a solitary green tree; a splash of colour and life; barren lunar landscape เมื่อแปลก็ต้องพยายามให้ส่วนขยายอยู่ใกล้กับคำนามสำคัญที่ถูกขยายให้ มากที่สุดเท่าที่จะทำได้เพื่อไม่ให้ผิดความ ในย่อหน้านี้ยกเว้นบุพบทวลีแล้ว คำขยายทั้งหมดก็ เป็นคำคุณศัพท์ล้วนๆ ทุกคำจึงขยายคำนามสำคัญ บางครั้งจึงสลับตำแหน่งกันได้บ้างค่ะ เช่น ผนัง (wall) หิน สูงชัน (craggy) ของปากปล่องภูเขาไฟ (crater) สีน้ำตาลอมเทา (grey-brown) ถ้าจะเขียนตามลำดับของคำแปลคงได้เป็น the grey-brown crater craggy wall คำศัพท์ในย่อหน้านี้ที่น่ากล่าวถึงคือ wisps (n. ควันหรือไอเป็นสายบางๆ หรือผมปอยเล็กๆ) ส่วน splash (n. เสียงน้ำแตกกระจาย , ประพรมน้ำ, สีหรือแสงจุดเล็กๆ ที่แตกต่างจากรอบ ข้างอย่างสิ้นเชิง) ดิฉันเลือกใช้ แต่งแต้ม เพราะต้องการสื่อความหมายว่าเป็นสิ่งที่มีปริมาณ น้อยเหมือนน้ำที่ประพรม แต่สวยแตกต่างจากรอบข้างที่ไม่สวยเลย ย่อหน้า 2 roar (v. คำราม ) back to life เป็นบุคลาธิษฐานอีกเช่นกัน แต่จะแปลตรงๆ ว่า ภูเขาไฟ วิสซูเวียสจะคำรามกลับคืนชีพ ไม่เหมาะค่ะ ย่อหน้าที่ 3 slumbering giant (ยักษ์ที่กำลังหลับ) เป็นการเปรียบเทียบภูเขาไฟวิสซูเวียสกับยักษ์หลับ ซึ่งได้ความหมายดีในภาษาไทย เช่นเดียวกับ shiver (v.สั่นสะท้านด้วยความกลัวหรือหนาว) down the spine ภาษาไทยเราก็ใช้ว่า เสียวสันหลัง ได้พอดี snuff out (v. พ่นลมหายใจออกมา, ทำให้สูญสิ้นไป) เป็นการใช้คำที่ฉลาด เพราะคำเดียวใน บริบทนี้ทำให้ได้ความหมายถึงสองอย่าง คือภูเขาไฟพ่นไฟออกมา และทำให้ทุกอย่างถึงจุดจบ ไปด้วย จึงต้องนำมาใส่ไว้ในบทแปลทั้งคู่ค่ะ ย่อหน้าที่ 4 คำว่า back ตามด้วย บุพบทอย่าง ใน back in Macedonio's office นี้เป็น adverb มี ความหมายว่าเป็นการกระทำในเรื่องเดียวกัน (การพูดถึงวิสซูเวียส) แต่อยู่ในอีกสถานที่หนึ่ง ดิฉันใช้ แต่ ขึ้นนำหน้าประโยค เพื่อให้ผู้อ่านเห็นความขัดแย้งของเนื้อความระหว่างย่อหน้านี้ ซึ่งเป็นการพูดถึงวิสซูเวียสกับเจ้าหน้าที่ในสำนักงาน กับย่อหน้าที่แล้วซึ่งเป็นการพูดถึง วิสซูเวียสตามความรู้สึกและการมองอย่างชาวบ้าน ย่อหน้าที่ 5 ย่อหน้านี้ส่วนที่แปลยากอยู่ที่นามวลี The observatory's custom-designed seismic early-warning system โชคดีที่คำขยายทุกคำขยายคำนามสำคัญตัวเดียวกัน ตั้งแต่ early-warning ( present participle — เตือนล่วงหน้าแต่เนิ่นๆ) seismic (adj. เกี่ยวกับการเคลื่อนที่ของเปลือกโลก) custom-designed (past participle — ได้รับการ ออกแบบมาให้ตรวจอย่างสม่ำเสมอ) การแปลจึงเริ่มด้วยคำนามสำคัญ system ตามด้วยส่วน ขยายโดยคำนึงถึงความสละสลวยค่ะ บางครั้งอาจต้องใช้อนุประโยคขยายด้วย เช่นใช้อนุประโยค ที่ออกแบบมาเพื่อตรวจจับการเคลื่อนที่ของเปลือกโลกอย่างสม่ำเสมอ มาขยาย ระบบ เนื่องจาก ในภาษาไทยไม่มีการวางส่วนขยายเรียงกันได้ยาวเท่ากับในภาษาอังกฤษ ย่อหน้าที่ 6 รูปประโยค The longer...the greater ตรงกับข้อความในภาษาไทยว่า ยิ่ง...ก็ยิ่ง ส่วน flare เมื่อเป็นกริยามีความหมายถึงไฟหรือแสงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและมีขนาดใหญ่ ในที่นี้ ปะทุ จึงน่าจะเหมาะกับบริบทค่ะ พบกับตอนต่อไปสัปดาห์หน้า สวัสดีค่ะ   เกษมศรี วงศ์เลิศวิทย์     This lesson is prepared by Asso.Prof. Kasemsri Vonglertvidhya, a former lecturer in English and Linguistics at Western Language Department, Srinakarinwirot University (Bangkhen Campus). She is now Director of English Language Training Program, Faculty of Education, SWU, and a freelance translator.  Back to our home page Read our other translate it columns here. | Comments to Ajaan Sunee at suneec@bangkokpost.co.th | | © The Post Publishing Public Co., Ltd. All rights reserved 2002 Last modified: March 3, 2003 |