| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab |
| teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home


Tuesday, March 18, 2003

"Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level.

FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS*

FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html

..............................................................


สวัสดีค่ะ
ถึงเวลาที่เราจะมาสนุกสนานกับการแปลกันอีกครั้งแล้วนะคะ วันนี้สิ่งที่อยากจะฝากไว้เป็นพิเศษก็คือ
เรื่องของความเข้าใจค่ะ การทำงานแปลก็เหมือนการทำงานด้านอื่นๆ ถ้าขาดความเข้าใจในงานที่ทำ
ผลที่ได้ก็คงจะไม่ดีนักหรอกค่ะ เช่นเดียวกับการแปลบทความในวันนี้ ผู้แปลควรต้องพกความเข้าใจ
มาเต็มร้อยเลยละค่ะ


The nose knows(1)

Bronx Zoo cheetahs go wild for Calvin Klein perfume

Leslie Adler
New York, Reuters

  1. Female cheetahs at the Bronx Zoo in New York just love Calvin Klein's Obsession for Men perfume.

  2. No, they don't dab their favorite perfume behind their ears, but they do enjoy rubbing up against tree stumps sprayed with the scent.

  3. This is no New Age experiment in aromatherapy but part of a programme of the Wildlife Conservation Society, which operates New York City's zoos and aquariums, to keep animals healthy and happy.

  4. "We want to enrich the daily lives of the animals, both physically and psychologically," said Diana Reiss, senior research scientist at the Conservation Society and co-chairman of its Wildlife Enrichment Program.

  5. "Now we know we need to deal with the whole animal," she said. "One of the ways we do that is offering our animals different kinds of scents to give them variety."

  6. The scents provide a way to stimulate the animals. Under the Wildlife Enrichment Programme, they also get to play with interactive toys and puzzles, learning to manipulate boxes to find a hidden toy or food treat. Research has shown that animals would rather work for their food than just be given it, Reiss said.
เมื่อน้ำหอมจูงจมูก (๑)

เสือในสวนสัตว์นิวยอร์กคลั่งไคล้
น้ำหอมคาลวิน ไคลน์

เลสลี แอดเลอร์
นิวยอร์ก, รอยเตอร์ส 

  1. เสือชีตาห์เพศเมียที่สวนสัตว์บรองซ์
    ในนิวยอร์กเกิดติดอกติดใจน้ำหอม
    กลิ่น "ออบเซ็สชัน" (หลงใหลไม่เลือน)
    ฟอร์ เม็น ของคาลวิน ไคลน์ขึ้นมา
    เสียแล้ว

  2. แต่ใช่ว่าชอบแล้วเสือชีตาห์จะแตะ
    น้ำหอมกลิ่นโปรดไว้ที่หลังใบหูเสีย
    เมื่อไร พวกมันชอบที่จะเอาตัวไป
    ถูไถกับตอไม้ที่เจ้าหน้าที่เขาพรม
    น้ำหอมไว้ต่างหากเล่า

  3. อย่างไรก็ดี เรื่องนี้ไม่ใช่การทดลอง
    แนว 'ยุคใหม่' ที่เกี่ยวกับอโรมา
    เธราพีแต่อย่างใด หากเป็นส่วนหนึ่ง
    ของโครงการที่มุ่งให้สัตว์มีความสุข
    ทั้งกายและใจ ของสมาคมอนุรักษ์
    สัตว์ป่าซึ่งเป็นผู้ดูแลสวนสัตว์และ
    พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำในนครนิวยอร์ก

  4. ไดอานา รีส นักวิทยาศาสตร์เชิงวิจัย
    อาวุโสของสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า
    และเป็นประธานร่วมของโครงการ
    พัฒนาคุณภาพสัตว์ป่ากล่าวว่า "เรา
    ต้องการที่จะทำให้ชีวิตในแต่ละวัน
    ของสัตว์ป่าดีขึ้น ทั้งทางร่างกายและ
    จิตใจ"

  5. ไดอานายังกล่าวด้วยว่า "ถึงตอนนี้
    ก็รู้แล้วว่าเราจำเป็นต้องดูแลสัตว์
    ให้ครบทุกด้าน วิธีหนึ่งที่เราใช้กัน
    ก็คือให้สัตว์มีโอกาสได้ดมกลิ่นต่างๆ
    จากหลากหลายแหล่ง"

  6. ไดอานาเผยว่าการดมกลิ่นนับเป็น
    อีกวิธีหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นสัตว์ได้ นอก
    จากนี้ โครงการพัฒนาคุณภาพสัตว์ป่า
    ยังใช้วิธีให้สัตว์เล่นกับปริศนาและของ
    เล่นเชิงโต้ตอบต่างๆ โดยให้พวกมัน
    ได้เรียนรู้ถึงการจับต้องกล่องเพื่อค้น
    หาอาหารที่ซ่อนอยู่ข้างใน ผลการวิจัย
    พบว่าสัตว์ต้องการค้นหาอาหารด้วยตัว
    มันเองมากกว่าที่จะเป็นฝ่ายรอรับแต่
    เพียงอย่างเดียว

ชื่อเรื่อง
สิ่งที่ผู้แปลต้องทำความเข้าใจเป็นอันดับแรกก็คือ ชื่อบทความที่ว่า The nose knows นั้น เรา
ไม่อาจจะแปลตรงได้ว่า "จมูกรู้" เพราะนอกจากจะดูไม่น่าสนใจแล้ว ยังไม่สื่อความใดๆ เลยอีกด้วย
ทางที่ดีก็คือเราควรอ่านบทความให้จบเสียก่อน แล้วจึงค่อยตั้งชื่อ ในที่นี้ ผู้แปลฟันธงได้เลยว่าต้อง
เกี่ยวข้องกับน้ำหอมแน่นอน จึงเลือกที่จะเพิ่มคำว่าน้ำหอมเข้าไปในชื่อเรื่อง โดยอาศัยโครงสร้าง
ของสำนวน "ถูกจูงจมูก" มาใช้ เพื่อแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของน้ำหอมค่ะ

ส่วนชื่อรองนั้นที่ผู้แปลเปลี่ยน Bronx Zoo เป็น สวนสัตว์นิวยอร์ก เนื่องจากคนไทยจะคุ้นเคย
กับนิวยอร์กมากกว่าบรองซ์ ซึ่งเป็นหนึ่งในห้าตำบล (borough) ของนครนิวยอร์ก ผู้แปลจึงตัดสินใจ
เลือกคำที่น่าจะสื่อความได้ดีกว่า เพื่อให้ผู้อ่านได้เข้าใจในทันทีว่าเรื่องนี้เกิดขึ้นที่ไหน แต่ในส่วน
ของการเล่นคำ คือ go wild ที่ผู้เขียนจงใจใช้เพื่อให้สอดคล้องกับ cheetahs ที่เป็น wildlife
นั้น ผู้แปลไม่สามารถแปลโดยที่รักษาไว้ทั้ง "รส" และ "รูป" ได้ จึงขอเลือกเก็บแต่ความหมายและ
ตัดเรื่องเล่นคำทิ้งไปค่ะ

ย่อหน้าที่ 1
พอมาถึงย่อหน้านี้ ผู้แปลจึงค่อยแปล Bronx Zoo เป็น สวนสัตว์บรองซ์ เพราะมีส่วนเสริม in
New York ช่วยให้เข้าใจอยู่แล้ว อีกประเด็นที่น่าสนใจในย่อหน้านี้ คือ ชื่อเฉพาะของน้ำหอม Calvin Klein's Obsession for Men ซึ่งผู้แปลตัดสินใจแปลโดยใช้การถ่ายเสียง และให้
คำแปลไว้ในวงเล็บว่า หลงใหลไม่เลือน เพื่อให้ผู้อ่านได้เข้าถึงความหมายของคำอย่างถ่องแท้
เพราะอารมณ์ขันของเรื่องอยู่ที่ "เสือสาว" ชอบน้ำหอมสำหรับ "ชายหนุ่ม" แถมชื่อกลิ่นก็ยังสอดคล้อง
กับอาการของบรรดาเสือสาวเหล่านี้อีกด้วย

ย่อหน้าที่ 2
ในย่อหน้านี้ผู้แปลจงใจไม่แปลตรงตัวตามโครงสร้าง No, they don't ... เพราะต้องการให้
บทแปลมีความสละสลวย โดยที่สามารถคงความหมายเดิมไว้ได้ แต่ปรับให้อยู่ในโครงสร้างใหม่
เพื่อที่จะสื่อความให้ผู้อ่านเข้าใจว่า พฤติกรรมความคลั่งไคล้ที่เสือเพศเมียมีต่อน้ำหอมนั้นไม่
เหมือนมนุษย์ที่มักจะแตะน้ำหอมไว้หลังใบหู แต่เหมือนสัตว์จำพวกแมวทั้งหลายที่ชอบถูหลังกับ
พื้นผิวต่างๆ คำว่า to rub up against นั้นแสดงภาพให้เราเห็นถึงอาการ "ถูไถ" กับสิ่งที่มี
ขนาดใหญ่กว่าผู้ที่กระทำอาการนี้อยู่ผู้แปลมีความลังเลอยู่นานพอสมควรกับการเลือกใช้คำใน
ภาษาไทยที่จะแสดงให้เห็นภาพดังกล่าว แต่ในที่สุดก็มาลงตัวกับ ถูไถ ซึ่งผู้แปลเห็นว่ามีความ
ใกล้เคียงที่สุดแล้ว

ย่อหน้าที่ 3
คำศัพท์ที่น่าสนใจในย่อหน้านี้มี 2 คำ คำแรกคือ New Age ซึ่งว่าด้วยเรื่องวิถีคิด การบำบัดรักษา
และแนวทางการดำเนินชีวิตที่เน้นหนักไปในทางจิตวิญญาณและหลักธรรมบางประการ ผลพวงของ
แนวคิดและปฏิบัติแบบ "ยุคใหม่" นี้ได้แก่ โยคะ การแพทย์ทางเลือก การนั่งสมาธิ เป็นต้น และอีก
คำก็คือ aromatherapy ซึ่งก็ถือเป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์ทางเลือกนั่นเอง จะเห็นว่าใน
การแปลนั้นผู้แปลปฏิบัติต่อ 2 คำนี้ต่างกัน สำหรับคำแรก ผู้แปลเลือกที่จะ 'แปล' เพราะถ้าทับศัพท์
ไปว่า 'นิวเอจ' ก็เกรงว่าจะไม่ช่วยสื่อความอะไรมากนัก ในขณะที่คำหลังนั้น ดูจะเป็นที่คุ้นหูคนไทย
มากกว่า โดยเฉพาะในช่วงนี้ที่เรื่อง 'สปา' กำลังฮิตไปทั่วบ้านทั่วเมือง ผู้แปลตัดสินใจไม่แปลคำว่า
aromatherapy แต่ขอถ่ายเสียงเป็น อโรมาเธราพี เพราะเป็นคำใช้กันที่แพร่หลายแล้ว (ไม้เว้น
แม้แต่บนกระป๋องแป้งเด็ก!) คำนี้มีผู้ให้คำเทียบเคียงไว้หลายสำนวน เช่น สุคนธบำบัด สุวคนธบำบัด
พฤกษาบำบัด กลิ่นบำบัด ฯลฯ แต่เพื่อส่งเสริมความเข้าใจอันดีระหว่างผู้อ่านและผู้แปลชนิดที่ไม่ต้อง
มานั่งแปลไทยเป็นไทยอีก จึงขอตัดสินใจใช้วิธีทับศัพท์ดีกว่าค่ะ

ส่วนคำว่า healthy and happy ผู้แปลขอเลือกแปลว่า "มีความสุขทั้งกายและใจ" เพราจะได้
สอดคล้องกับในย่อหน้าถัดไปที่ว่า both physically and psychologically ค่ะ

ย่อหน้าที่ 4
ในย่อหน้านี้ ผู้แปลมีปัญหากับการแปลคำว่า enrich โดยตัวปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความหมาย แต่อยู่ที่
การเลือกใช้คำในภาษาไทย เพราะหาคำไม่ค่อยได้ดั่งใจนัก ในภาษาไทยไม่ปรากฏคำเดียวที่มี
ความหมายเทียบเคียงได้กับคำว่า enrich ผู้แปลจึงต้องใช้วิธีผสมคำ และตัดสินใจใช้
พัฒนาคุณภาพ เพราะสื่อความเข้าใจได้ใกล้เคียงกับความหมาย to improve the quality of
ของ enrich มากที่สุด

ย่อหน้าที่ 5
ในย่อหน้านี้ ผู้แปลเริ่มประสบปัญหาที่ว่าด้วย she said เพราะบทความนี้เต็มไปด้วยคำนี้ (โดย
เฉพาะในช่วงครึ่งหลังซึ่งเราจะมาคุยกันต่อในสัปดาห์หน้า) ในย่อหน้านี้ ผู้แปลจึงต้องปรับเป็น
ไดอานายังกล่าวด้วยว่า... ถึงแม้ว่าในต้นฉบับจะไม่มีคำว่า also ก็ตาม ทั้งนี้ก็เพื่อความสละ
สลวยและความต่อเนื่องค่ะ

ย่อหน้าที่ 6
ปัญหาเรื่อง she said ยังลามมาถึงย่อหน้านี้ แต่มาในลักษณะ Reiss said อย่างไรก็ตาม
ผู้แปลก็ต้องพยายามหาคำไทยที่มีความหมายเหมือนหรือใกล้เคียงกับ say มาใช้ เพื่อหลีกเลี่ยง
ความซ้ำซ้อน คำประเภทนี้ได้แก่ พูด กล่าว เผย เล่า บอก ฯลฯ

ในย่อหน้านี้ผู้แปลได้ปรับประโยค animals would rather work for their food than
just be given it เป็น สัตว์ต้องการค้นหาอาหารด้วยตัวมันเองมากกว่าที่จะเป็นฝ่าย
รอรับแต่เพียงอย่างเดียว ด้วยเหตุผลเดิมค่ะ คือต้องการสื่อความเข้าใจให้ได้มากที่สุด เพราะถ้า
ขืนฝืนภาษาตามโครงสร้างกรรมวาจก (passive voice) ไป นอกจากผู้แปลจะอ่านไม่รู้เรื่องแล้ว
ผู้แปลก็ต้องใช้ภาษาที่ผิดธรรมชาติของภาษาไทยอย่างไม่จำเป็นเลยค่ะ

พบกันใหม่ในตอนที่ 2 สัปดาห์หน้านะคะ สวัสดีค่ะ   
กฤตยา อกนิษฐ์ ์   

  • This lesson is based on a short excerpt of an article from the Bangkok Post. The translation and commentary were prepared by Krittaya Akanisdha, Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University.  

    Back to our home page

    Read our other translate it columns here.

    | Comments to Ajaan Sunee at suneec@bangkokpost.co.th |
    | © The Post Publishing Public Co., Ltd.
    All rights reserved 2002
    Last modified: March 17, 2003     |