| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab |
| teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home


Tuesday, November 18, 2003

"Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level.

FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS*

FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html

..............................................................


สวัสดีค่ะ
ดิฉันเห็นข่าวสั้นๆ ชิ้นนี้ใน หนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์  แล้วอดเอามาฝากท่านผู้อ่านไม่ได้ เพราะเป็นข่าว
ที่สนุก ในแง่ของงานแปลก็ท้าทายไม่น้อยเพราะเป็นข่าวที่ต้องเล่นบรรยากาศ คือแปลแต่คำไม่ได้ ต้อง
ถ่ายทอดอารมณ์ขันนั้นออกมาให้ได้ แม้จะได้ไม่เท่าแต่ก็ต้องให้ได้ใกล้เคียงที่สุด แต่เนื่องจากอารมณ์ขัน
เป็นเรื่องที่ต่างกันไปในแต่ละวัฒนธรรม คือบางเรื่องสำหรับบางวัฒนธรรมอาจเห็นขัน แต่บางวัฒนธรรม
ไม่เห็นขัน หรือร้ายไปกว่านั้นอาจถือเป็นเรื่องไม่สมควรพูดถึงด้วยซ้ำ นอกจากนั้นอารมณ์ขันบางเรื่องเกิด
จากการเล่นคำ อย่างที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า pun การแปลต้นฉบับลักษณะนี้ถือว่าเป็นการแปลเรื่องขำขัน
ที่ยากที่สุดค่ะ เพราะแต่ละภาษาก็มีลักษณะการเล่นคำเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง (อย่างเช่นภาษาไทยมี
คำผวน เป็นต้น) การแปลเรื่องขำขันจึงต้องระวังเรื่องวัฒนธรรมนี้มาก

มาดูรายละเอียดกันนะคะ

Germans mock cigarette pack warnings

  1. Berlin — German smokers, fed up with the eye-catching health warnings now required on cigarette packets sold in the European Union, have begun covering them with their own message rich in gallows humour.

  2. "Begging cigarettes from others can lead to sudden death," read one black-and-white warning, imitating one of the 14 EU mandated health messages required since last month.

  3. "Move out of the way! I'm heading for the graveyard" and "I smoke because you stink" are two other warnings that German are sticking on their packs.

  4. EU rules dictate that warnings such as "Smoking Kills" must now cover at least 30% of the front of each packet and 40% of the back.

  5. Smoking-linked diseases kill more than 500,000 EU citizens each year.

  6. Other messages mock EU warnings that smoking can lead to impotence: "The cigarette contained in the package can lead to a renewed erection," reads one. But "Hey, do you want to jump in the sack with me?" is proving the most popular choice — Reuters

ชาวเมืองเบียร์
ล้อเลียนคำเตือน
บนซองบุหรี่

  1. เบอร์ลิน — สุดเซ็งกับคำเตือน
    ภัยบุหรี่ที่\จำต้องให้มีปรากฏหรา
    อยู่บนซองบุหรี่ทุกซองที่ขายอยู่
    ในกลุ่มประเทศในสหภาพยุโรป
    สิงห์อมควันเมืองเบียร์เริ่มใช้คำ
    เตือนที่เขียนเองด้วยสำนวนรุ่มรวย
    อารมณ์ขันแบบตลกร้ายแทน

  2. "ขอบุหรี่ชาวบ้านสูบ อาจตายได้
    ทันที"เป็นคำเตือนที่เขียนด้วย
    สีขาวดำล้อเลียนหนึ่งในข้อความ
    เตือนด้านสุขภาพ 14 สำนวนที่
    กำหนดให้กลุ่มประเทศในสหภาพ
    ยุโรปต้องใช้ ตั้งแต่เมื่อเดือนที่
    แล้วเป็นต้นมา

  3. อีกสองสำนวนที่ชาวเยอรมันพิมพ์
    ติดบนซองบุหรี่ก็คือ "อย่าขวาง
    ทางข้าฯ จะรีบไปป่าช้า" กับ "ที่ฉัน
    สูบก็เพราะคุณเห่ย"

  4. กฎของอียูระบุว่าจะต้องมีคำเตือน
    ภัยบนซองบุหรี่ทุกซอง อย่างเช่น
    "สูบบุหรี่เป็นภัยถึงแก่ชีวิต" โดย
    ให้กินพื้นที่อย่างน้อย 30 เปอร์เซ็นต์
    ของซองด้านหน้า และ 40 เปอร์เซ็นต์
    ของซองด้านหลัง

  5. ทั้งนี้เพราะพลเมืองของสหภาพยุโรป
    เสียชีวิตเพราะโรคที่เกี่ยวข้องกับการ
    สูบบุหรี่ปีละกว่า ห้าแสนคน

  6. ยังมีข้อความอื่นๆ ที่ล้อเลียนคำเตือน
    ของสหภาพยุโรปว่าการสูบบุหรี่อาจ
    ทำให้หมดสมรรถภาพทางเพศ อย่าง
    เช่น "บุหรี่ซองนี้สูบแล้วอาจต้องยก
    เครื่องใหม่เพราะล้มแล้วไม่ยอมลุก"
    แต่ที่คนชอบกันมากที่สุดเห็นจะเป็น
    "คุณจ๋า สนขึ้นเตียงกะชั้นรึปล่าว?"
    — รอยเตอร์ส

หัวข่าว
 เป็นประโยคง่ายๆ ไม่ซับซ้อนอะไร ยกเว้นคำว่า Germans นั้นดิฉันใช้ ชาวเมืองเบียร์ ที่ผู้อ่าน
ทุกท่านทราบดีว่าเป็นฉายาที่คนไทยเรียกชาวเยอรมัน และใช้กันมากในวงการกีฬา ทั้งนี้เพื่อให้ได้
สำนวนสนุกๆ สมกับเรื่องค่ะ เพราะถ้าใช้ว่า ชาวเยอรมัน ดูจะเป็นงานเป็นการเกินไป

ย่อหน้าที่ 1
การแปลเรื่องสนุกๆ จะแปลตรงตัวคำต่อคำเรียงกันไปเหมือนการแปลงานที่เป็นทางการไม่ได้ค่ะ
เพราะจะทำให้เรื่อง "ด้าน" คือหมดความสนุก เราควรแปลแบบถ่ายทอดเนื้อหาและบรรยากาศออกมา
ผู้ทำงานแปลแต่ละท่านอาจมีวิธีการทำงานแปลแตกต่างกันไป แต่สำหรับดิฉันนั้นจะเริ่มด้วย
การแปลตรงตัวก่อนเพื่อให้ได้เนื้อความทั้งหมดครบถ้วน จากนั้นจึง
เขียนใหม่ด้วยสำนวนไทยๆ โดยเก็บเนื้อความที่แปลตรงตัวในร่างฉบับแรกให้หมด คราวนี้พยายาม
ใส่บรรยากาศลงไปในคำที่ใช้ด้วยค่ะ อย่างเช่น fed up ใช้ว่า เซ็ง แทนคำว่าเบื่อหน่าย eye-
catching ใช้ว่า ปรากฏหรา แทนคำว่า "เห็นได้ชัดเจน" ส่วน คำว่า "เตะตา" ไม่เหมาะสำหรับใช้ใน
ที่นี้เพราะมีน้ำเสียงไปในทางบวกซึ่งจะทำให้ผิดบรรยากาศไป

gallows humour ใช้ว่า ตลกร้าย เป็นสำนวนอเมริกัน ให้ความหมายว่านำเอาเรื่องเรื่องความตาย
มาทำเป็นเรื่องตลกล้อเลียน เพราะบริบทนี้เป็นเรื่องที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และอาจถึงตายได้ จาก
ความหมายตรงตัวของคำว่า gallows แปลว่า ตะแลงแกงสำหรับแขวนคอนักโทษ ดิฉันจึงเลือกใช้ว่า
ตลกร้าย ค่ะ

ย่อหน้าที่ 2
ดิฉันแปล others ว่า ชาวบ้าน แทนที่จะใช้คำแปลตรงตัวว่า "คนอื่น" ข้อความเตือนนี้อาจคิดไปได้
สองแง่คือการสูบบุหรี่อาจทำให้เป็นโรคร้ายถึงแก่ชีวิต กับอีกแง่คือการไปขอบุหรี่คนอื่นอาจเป็นการ
หาภัยมาใส่ตัวจนทำให้ถึงแก่ชีวิต การที่สำนวนหนึ่งทำให้เราคิดไปได้สองแง่สองมุมเช่นนี้ก็เป็นผงชูรส
ที่สร้างความสนุกสนานในการอ่านด้วยค่ะ

Mandated (past participle ขยาย health message) หมายถึง ถูกกำหนดให้ใช้หรือให้ทำ

ย่อหน้าที่ 3
ท่านผู้อ่านคงได้เห็นตัวอย่าง สำนวน "ตลกร้าย" ที่ว่าได้จากย่อหน้านี้แล้วนะคะ ทั้งสองสำนวนแปลได้
ไม่ยาก เพราะเป็นข้อความ "ตลกร้าย" ที่ในภาษาไทยเราก็สื่อความรู้สึกได้ตรงกัน แต่ที่อาจจะท้าทาย
ผู้แปลอยู่หน่อยก็ตรงที่คิดหาสำนวนแปลที่ถ่ายทอดความรู้สึกเจ็บๆ คันๆ นั้นให้ได้ โดยต้องหลีกเลี่ยง
การแปลแบบตรงตัว ว่า "อย่าเกะกะทางฉัน ฉันกำลังมุ่งหน้าไปป่าช้า" หรือว่า "ฉันสูบบุหรี่เพราะคุณไม่
เอาไหน" คำว่า stink หมายถึงเหม็น เมื่อใช้เป็นคำแสลงสำนวนอเมริกันแปลว่า ยอดแย่ ไม่เอาไหน

นอกจากคิดหาสำนวนเจ็บแล้ว หากเป็นไปได้ข้อความนั้นควรจะไพเราะด้วยสัมผัสด้วยตามที่ปรากฏใน
ต้นฉบับ ในต้นฉบับนั้นมี I smoke because you stink. คำ smoke สัมผัสกับ stink เพราะ
เสียง sm- กับ st- น่าเสียดายที่ดิฉันหาคำที่มีสัมผัสคล้องจองแบบไทยๆ ไม่ได้ค่ะ จึงใช้เสียงวรรณยุกต์
เอกที่คำว่า สูบ กับ เห่ย นำมาจัดให้อยู่ในตำแหน่งของพยางค์ที่จะทำให้ข้อความนี้มีจังหวะจะโคนแทน
ลองอ่านดังๆ เพื่อฟังจังหวะดูนะคะโดยหยุดเล็กน้อยหลัง คำว่า สูบ

ย่อหน้าที่ 4
Smoking Kills ซึ่งเป็นข้อความที่สหภาพยุโรปกำหนดให้ใช้นั้นเป็นข้อความ"ทื่อๆ" ไม่แสดงอารมณ์
อะไร ผู้แปลจึงแปล "ทื่อๆ" ได้ค่ะ ว่า สูบบุหรี่เป็นภัยถึงแก่ชีวิต

ย่อหน้าที่ 5
ดิฉันเติมคำว่า ทั้งนี้เพราะ เพื่อให้มีความเชื่อมโยงระหว่างข้อความนี้กับข้อความในย่อหน้าก่อนค่ะ

ย่อหน้าที่ 6
การพูดถึงเรื่องเพศอย่างโจ๋งครึ่มเป็นสิ่งที่รับไม่ได้ในวัฒนธรรมของเรา ฉะนั้นการแปลจึงต้องพยายาม
ทำให้แนบเนียน คำว่า erection (การแข็งตัวของอวัยวะเพศชาย) เป็นตัวอย่างที่ดีค่ะ ดิฉันไม่อาจใช้
คำแปลนี้เพราะนอกจากจะโจ๋งครึ่มแล้วยังเป็นคำในตำรามากเกินไป หลังจากคิดอยู่หลายตลบก็ตกลง
ใจที่ คำว่า ล้มแล้วไม่ยอมลุก ซึ่งคิดว่าคนไทยน่าจะเข้าใจเพราะเรามีว่านชนิดหนึ่งเรียกว่า โด่ไม่รู้ล้ม
ที่โฆษณาว่ามีสรรพคุณช่วยแก้เรื่องของ impotence ได้ ส่วนคำว่า ยก นั้นมาจากคำว่า renewed
(past participle ขยาย erection) ซึ่งมีหลายความหมาย เช่น ต่ออายุ(เอกสาร) ทำ(กิจกรรม)ใหม่
อีกครั้งหลังจากหยุดไป เปลี่ยน(ชิ้นส่วนเครื่องมือเครื่องใช้)ใหม่ ในที่นี้น่าจะเป็นความหมายหลังสุดค่ะ
แต่ปรับเป็น ยก แทนคำว่าเปลี่ยน เพราะการยกเครื่องก็คือการทำใหม่หรือหาของใหม่มาเปลี่ยนของเก่า
นั่นเอง นอกจากนั้นคำว่า ยก ยังล้อกับคำว่า ล้มแล้วไม่ลุก ได้ด้วยค่ะ

สำนวนสุดท้ายก็ "ร้าย" ค่ะ คำว่า the sack ในที่นี้เป็นคำแสลง ของอเมริกัน แปลว่า เตียง ข้อความนี้
เป็นการปรามผู้ชายที่สูบบุหรี่ว่าถ้าสูบก็อาจหมดโอกาสจะมีกิจกรรมทางเพศ

ก็ไม่ทราบว่าเปลี่ยนข้อความห้ามปรามอย่างนี้แล้วจะได้ผลหรือไม่ เพราะคนสูบอาจจะสนุก กับข้อความ
ที่พิมพ์ออกมาจนคอยจ้องจะซื้อซองที่มีบุหรี่อยู่ข้างในด้วยก็ไม่ทราบนะคะ

พบกันใหม่สัปดาห์หน้า สวัสดีค่ะ

  • This lesson is prepared by Asso.Prof. Kasemsri Vonglertvidhya, a former lecturer in English and Linguistics at Western Language Department, Srinakarinwirot University (Bangkhen Campus). She is now Director of English Language Training Program, Faculty of Education, SWU, and a freelance translator.

    Back to our home page

    Read our other translate it columns here.

    | Comments to Ajaan Sunee at suneec@bangkokpost.co.th |
    | © The Post Publishing Public Co., Ltd.
    All rights reserved 2002
    Last modified: November 17, 2003     |