Tuesday, September 23, 2003
"Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level.
FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS*
FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html
..............................................................
|
|
วันนี้คอลัมน์
translate it มีความยินดีและภูมิใจแนะนำนักแปลท่านใหม่ค่ะ อาจารย์จินตนา
ใบกาซูยี
ถึงแม้ท่านจะใหม่สำหรับคอลัมน์นี้ แต่ในวงการนักแปลแล้ว ท่านไม่ใหม่เลยค่ะ
สวัสดี
ท่านผู้อ่าน
วันนี้
ก่อนเริ่มแบบฝึกแปล ดิฉันขอชี้แจงแฟนพันธ์แท้ของคอลัมน์นี้ ที่กรุณาแนะนำการแปลระบบการ
ใช้ปีศักราชของฝรั่งในแบบฝึกแปลครั้งแรกของดิฉัน ด้วยความเป็นมือใหม่นั่นเองแหละค่ะ
จึงทำให้
เกิดความสับสนได้ ที่จริง 1940s (จะเขียน 1940'sหรือ 1940s ก็ได้) หมายถึงทศวรรษที่
40 ของ
ศตวรรษที่ 19 แต่เวลาแปล ต้องใช้ภาษาที่สั้น กะทัดรัด เข้าใจง่าย ซึ่งควรเป็น
"ทศวรรษ 1940"
ดิฉันเกรงว่าผู้อ่านจะสับสน จึงใช้อย่างง่ายว่า ช่วงปี 1940 บังเอิญ
ตก "ช่วง" ไป ต้องขอโทษและ
ขอบคุณที่แนะนำมา
วันนี้เป็นตอนที่สองของนักแปล
"มือใหม่" ของคอลัมน์นี้นะคะ ในสัปดาห์ก่อนดิฉันได้กล่าวถึงความสำคัญ
และลักษณะการแปลงานวิชาการ สัปดาห์นี้เรามาดูรายละเอียดเนื้อหากันต่อนะคะ
รวมทั้งเทคนิคการแปล
ชื่อภาษาต่างประเทศซึ่งเป็น "ยาขม" อย่างหนึ่งของงานแปลด้านวิชาการค่ะ
ก่อนอื่นดิฉันขอย้ำว่างานแปลวิชาการ
ต้องการ ความถูกต้อง (ตามเนื้อหางานเขียนชิ้นเดิม แต่ถ้างานเขียน
เดิมผิด ผู้แปลก็ต้องแปลตามนั้น และทำเชิงอรรถไว้) ความชัดเจนตรงไปตรงมา
(ไม่ใช้สำนวนโวหาร
แบบบันเทิงคดี) และ ความน่าอ่าน (ในความหมายว่าอ่านเข้าใจได้ดี ตามลักษณะการใช้สำนวนภาษาไทย)
มี 3 ลักษณะใหญ่ๆ เช่นนี้ เป็นนักแปลด้านวิชาการได้แล้ว ถ้าแต่จะเป็นนักแปลด้านวิชาการที่ดี
ต้องมี
อย่างอื่นอีก...
ชิ้นงานที่นำเสนอวันนี้
เป็นข่าวสั้นๆ ด้าน archaeology โบราณคดี และ ancient history
ประวัติศาสตร์ยุคโบราณ ดูสั้นๆ ง่ายๆ ก็จริง แต่มียาขมแฝงอยู่มากทีเดียว
ยาขมที่นักแปลด้านวิชาการ
ต้องพบเสมอๆ คือ ชื่อคน จะเขียนอย่างไรดี... หลักมีอยู่ว่า ให้เขียนทับศัพท์คำที่เป็นชื่อนั้น
หลักการทับศัพท์
จะใช้ "ตามใจประสาไทยแท้" มิได้ พึงใช้ตามหลักของราชบัณฑิตยสถานดีกว่า
เพราะมีการประกาศเป็น
กฎออกมาแล้ว ใช้ให้เหมือนกัน ผู้อ่านไม่สับสนฉงนในใจแน่แท้ ชื่อคน หรือชื่อสถานที่
ชื่อภูมิศาสตร์ต่างๆ
ราชบัณฑิตยสถานได้จัดทำเอกสารอ้างอิง หลักการเขียน การอ่าน และการทับศัพท์ไว้มากมาย
เอกสาร
เช่นนี้คือ "เครื่องมือ" ของนักแปล ต้องหามาใช้เพื่อป้องกัน "ความไม่ถูกต้อง"
อีกแหล่งหนึ่ง ที่ค้นหา คือ
Webster's New Geographical Dictionary และ Webster's
New Biographical Dictionary และแหล่งสุดท้ายที่อยากจะบอกเหลือเกิน
คือ สถานทูตนานาชาติในประเทศไทย ที่เป็นเจ้าของภาษา
นั่นแหละ โทรถามโอปะเรเตอร์เถิด ไม่ผิดหวังหรอก แต่ละสถานทูตให้ความช่วยเหลืออย่างดี
ขอรับรอง
เพราะได้ใช้บริการมาแล้ว
ข่าวด้านโบราณคดีและประวัติศาสตร์ยุคโบราณชิ้นนี้
ดูจากแหล่งข่าวมาจาก Beijing ปักกิ่ง (ไม่ใช่
เบจิงตามภาษาอังกฤษ) ประเทศจีน แน่นอนต้องมีชื่อที่เป็นภาษาจีน ชื่อจีนที่เขียนมาจากภาษาอังกฤษ
มีความยุ่งยากในการถอดเสียง และเขียนออกมาเป็นภาษาไทยมาก เพราะถอดเสียงตามอักษรภาษาอังกฤษ
(ตามที่ราชบัณฑิตย์กำหนดไว้) ไม่ได้ อีกทั้งในเอกสาร "หลักเกณฑ์การทับศัพท์"
ของราชบัณฑิตยสถาน
มีแต่ ภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมัน อิตาลี สเปน รัสเซีย ญี่ปุ่น อาหรับ
และมลายู
ไม่มีภาษาจีน โชคดี!
ดิฉันบังเอิญมีเอกสารเก่าๆ ของราชบัณฑิตย์ซึ่งรวมเอาภาษาจีนไว้ด้วย จึงใช้เป็นหลักในการทับศัพท์
และ
ถอดเสียงออกมา (ราชบัณฑิตยสถานน่าจะพิมพ์เผยแพร่ออกมาให้ใช้ แม้ไม่ถูกต้องครบถ้วนก็ตามเถิด
ยังดี
กว่าไม่มีใช้กัน) จริงไหม... ท่านผู้อ่าน
มีคำภาษาจีนอยู่
6 คำด้วยกันในข่าวนี้ ดิฉันขอเขียนทับศัพท์โดยใช้ตามเอกสารดังกล่าวเป็นแหล่งอ้างอิง
(หากออกเสียงจริงผิดพลาดโปรดแนะนำกันมาบ้าง)
Chunhuage Tie ชวึ้นหว้าเก่อ เที้ย
Qi Gong ฉี โก่ง หรือ ฉี กง
Song Dynasty ราชวงศ์โซ่ง
Emperor Taizong จักวรรดิ ท้ายโจ่ง หรือ ไท้จง
Chen Xiejun เฉิน เซี้ยจวึ้น
Shanghai เซี่ยงไฮ้
 |
Shanghai buys back
lost calligraphic work (2)
Beijing, AFP
- The
Chunhuage Tie is the only collection of works by many distinguished
calligraphers living before the Song Dynasty (960 -1279 AD)
that has survived.
- It
was ordered some time between 939 and 997 by Emperor Taizong,
who demanded that a comprehensive selection of rubbings be
made from masterpieces of calligraphic letters in the imperial
archives.
- "The
rubbing collection is prestigious and influential in Chinese
history," said Shanghai Museum director Chen Xiejun.
- The
paper said the museum has been trying to trace the collection
since the founding of the People's Republic of China in 1949.
It surfaced in the 1980s after a 40-year absence at an auction
in Hong Kong.
|
นครเซี่ยงไฮ้ซื้อ
อักษรเขียนโบราณ
งานที่สาบสูญคืนมา (๒)
สำนักข่าวฝรั่งเศส, ปักกิ่ง
- ชวึ้น
หว้า เก่อเที้ย เป็นงาน
รวบรวมฝีมือนักคัดอักษรเขียน
โบราณผู้มีชื่อเสียงโด่งดังในสมัย
ก่อนราชวงศ์โซ่ง (ค.ศ. 960 1279)
เพียงชิ้นเดียวที่ยังหลงเหลืออยู่
- เป็นพระบรมราชโองการในรัชสมัย
จักรพรรดิ ไท้จง ช่วงปีค.ศ. 939 -
997 ที่รับสั่งให้คัดเลือกอักษร
รูปลอกจากงานคัดอักษรชิ้นเด่นๆ
ตามหอจดหมายเหตุหลวงไว้
ได้ค่อนข้างสมบูรณ์
- งานรวบรวมอักษรรูปลอกนี้
แสดง
ถึงเกียรติประวัติและมีอิทธิพลต่อ
ประวัติศาสตร์จีนมาก ผู้อำนวยการ
พิพิธภัณฑ์เซี่ยงไฮ เฉิน เซี้ย จวึ้น
กล่าว
- หนังสือพิมพ์รายงานว่า
พิพิธภัณฑ์
แห่งนี้พยายามตามรอยงานชิ้นนี้
มาตั้งแต่จีนเป็นประเทศสาธารณรัฐ
ประชาชนจีนในปี 1949 แล้ว หลัง
จากสูญหายไปถึง 40 ปี จึง ปรากฏ
ขึ้นในงานประมูลของในฮ่องกงเมื่อปี
ค.ศ. 1980
|
|
หัวข่าว
เซี่ยงไฮ
เป็นเมืองใหญ่และสำคัญยิ่งของจีนทางใต้ จึงควรใส่ นคร เข้าไปด้วย
calligraphic work
หมายถึง งานด้านอักษรโบราณเขียนด้วยลายมือ มาจาก calligraphy
หมายถึง ศิลปะหรือ ศาสตร์ว่าด้วย
การคัดลายมือ หรือคัดลอกหรือการเขียนด้วยลายมือสวยงาม ดัง เช่น
การคัดอักษรจากศิลาจารึก หรือ
การเขียนอักษรจีนโบราณ
ย่อหน้าที่
4
has survived (v.) เป็น present perfect จึงหมายถึง ที่ยังหลงเหลืออยู่
ย่อหน้าที่
5
as
ordered (v.) เป็น past tense ของ กริยาที่เป็น passive voice
ที่เราไม่นิยมแปลตามโครงสร้าง
เช่นนี้ จึงปรับใหม่ให้เป็นคำนาม โดยใช้ราชาศัพท์ คือ พระบรมราชโองการ
(ของจักรพรรดิ) ส่วนวลี
a comprehensive selection of rubbings be made ประโยคนี้เป็นผลมาจากกริยา
demanded หากแปลตามรูปประโยค หรือตามลักษณะประเภทคำ คำแปลจะไม่ราบรื่นเป็นภาษาที่ดี
จึงปรับปรุงใหม่ ทั้งรูปประโยคและหน้าที่ของคำ ดัง เช่น selection
(n.) เปลี่ยนเป็นคำกริยา คัดเลือก
(เพื่อมารวบรวมไว้) ส่วน rubbings หมายถึง รูปลอก
ที่เกิดจากทาบกระดาษบาง (ลอกลาย) ลงบน
วัสดุนูน แล้วฝนด้วยแท่งสีดำ ดัง เช่น รูปลอกในวัด comprehensive
(adj.) หมายถึง กว้างขวาง ครอบคลุมเนื้อหากว้างขวาง ในที่นี้ดิฉันเลือกใช้ว่า
ค่อนข้างสมบูรณ์ เพื่อให้รับกับบริบท และในประโยค
ภาษาไทย นิยมวางคุณศัพท์ไว้ท้ายประโยค
ย่อหน้าที่
6
prestigious
(adj.) มีบารมี ทรงเกียรติคุณ (หรือเกียรติภูมิ, เกียรติประวัติ)
influential (adj.)
มีผลกระทบ มีผลสะท้อน มีอิทธิพลต่อ ใช้อิทธิพลครอบ ในบริบท ขอใช้
มีอิทธิพลต่อ ส่วนวลี in
Chinese history การใช้บุพบท in ไม่จำเป็นต้องแปลตรงตัวเสมอไป
เพราะทำให้ประโยคแปลดู
ไม่สละสลวย จึงขอใช้ ต่อ แทน "ใน"
ย่อหน้าที่
7
The
paper หมายถึง หนังสือพิมพ์ ในที่นี้คือ China Daily แต่ไม่จำเป็นต้องเอ่ยซ้ำอีก
to trace (v.) มีหลายความหมาย เช่น เดินไปตาม(ทาง) ติดตาม
พบ สืบ แต่ขอเลือกใช้ ตามรอย ส่วน
surfaced (v.) หมายถึง ปรากฏขึ้น an auction หมายถึง
การประมูลของ แต่ถ้าใช้ งาน แทน การ จะเป็นประโยคที่ดีกว่า
สวัสดีค่ะ
จินตนา ใบกาซูยี
|
This lesson is based on a short excerpt of an article from the Bangkok Post. The translation and commentary were prepared by Acharn Chintana Bhaigasuyee, MA is Reading and Language Arts from Florida State University, Tallahassee, Florida, USA. Acharn Chintana had been the Director of Book Translation Institute, Department of Curriculum and Instruction Development, Ministry of Education for many years.
Back to our home page
Read our other translate it columns here.
| Comments to Ajaan Sunee
at 
suneec@bangkokpost.co.th |
| © The Post Publishing Public Co., Ltd.
All rights reserved 2002
Last modified: September 22, 2003 |
|
