| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab | | teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home

Tuesday, September 30, 2003 "Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level. FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS* FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html ..............................................................

สวัสดีค่ะ เคยมีผู้มาปรารภว่าจะปรับปรุงความสามารถในการทำงานแปลได้อย่างไรเพราะรู้สึกว่าเหนื่อยมาก กว่าจะได้งานแต่ละชิ้น ดิฉันก็บอกไปว่างานแปลเป็นงานที่เหนื่อยค่ะ แต่ถ้าทำบ่อยๆ ก็ช่วยให้ทำได้ เร็วขึ้นบ้าง แต่ข้อสำคัญคือต้องไม่สุกเอาเผากิน การทำงานแปลที่ดีดิฉันคิดว่าต้องเริ่มจากการอ่านภาษาต้นฉบับ นี่ว่าถึงเฉพาะการแปลภาษาอังกฤษ เป็นไทยนะคะ การอ่านที่ว่านี้กินความเกินกว่าการรู้ศัพท์พื้นๆ คือต้องทราบความหมายของศัพท์ โดยรายละเอียดทั้งความหมายตรงและความหมายแฝง และความหมายที่ต่างออกไปเมื่ออยู่ในบริบท ต่างๆ (ซึ่งทำให้ดิฉันต้องเปิดพจนานุกรมค้นและตรวจสอบความหมายของคำที่คิดว่ารู้แล้วก็หลายครั้ง เนื่องจากยังรู้ไม่ดีพอค่ะ) และทราบความหมายของโครงสร้างวลีและประโยคด้วย นอกจากนั้นยังต้อง รู้จักภูมิหลังของเรื่องนั้นๆ ไม่มากก็น้อย การอ่านและเข้าใจความหมายทั้งที่ตรง และที่แฝงอยู่ในคำ และโครงสร้างจะทำให้เลือกคำมาใช้ได้อย่างถูกต้อง ตัวอย่างงานแปลในวันนี้คงพอจะทำให้เห็น ความสำคัญของการอ่านเพื่อแปลได้บ้าง เรามาดูแต่ละย่อหน้านะคะ Boatmen do a brisk trade ferrying ashes Sunthon Pongpao Ayuthaya The confluence of two rivers in Ayudhaya has become a popular spot for sprinkling the ashes of the deceased. Locals believe the spot where the Pasak merges into the Chao Phraya River in front of the revered Panan Cherng temple, is an ideal location for the final repository of deceased loved ones. The ancient customs is believed to bring peace to the souls of loved ones and to allow them a safe journey into the afterlife. Many residents believe the spot is auspicious and the confluence has historically been the first point where junks sailed up the Chao Phraya River caught the first glimpse of the old capital of Ayudthaya. As more people were now coming to pay their last respects to their loved ones at this juncture, more jobs are being created. Boat owners do a brisk business shuttling people to the middle of the river. Many prefer to sprinkle the ashes in Ayudhaya, saving themselves the more than 100km journey to the mouth of the Chao Phraya River in Samut Prakan province. Procedures dictate that once the ashes are collected after cremation at a temple, it is divides into three equal portions. One is kept in an urn, another in a larger receptacle stored at the family temple, and the last is sprinkled into the waterways. เจ้าของเรือรับส่ง คนลอยอังคารรายได้ดี สุนทร พงศ์เผ่า อยุธยา จุดบรรจบของแม่น้ำสองสายใน จังหวัดอยุธยาได้กลายเป็นที่ ที่คนนิยมมาลอยอังคารของ ผู้วายชนม์ไปแล้ว ชาวบ้านเชื่อกันว่าตำแหน่งที่แม่น้ำ ป่าสักไหลมารวมกับแม่น้ำเจ้าพระยา หน้าวัดพนัญเชิงซึ่งเป็นที่นับถือของ ชาวบ้านนั้น เป็นแหล่งพำนักสุดท้าย ที่ดีมากแห่งหนึ่งสำหรับบุคคลอัน เป็นที่รักที่จากไป ประเพณีที่มีมาแต่โบราณนี้เชื่อ กันว่าจะนำความสุขสงบมาสู่ดวง วิญญาณของผู้เป็นที่รัก และทำให้ ผู้ตายไปสู่สุคติยังสัมปรายภพ ชาวบ้านไม่น้อยเชื่อกันว่าจุดบรรจบ ของแม่น้ำทั้งสองสายนี้เป็นสถานที่ มงคล แต่เดิมในประวัติศาสตร์ก็ เคยเป็นตำแหน่งที่เรือสำเภาที่แล่น เข้าลำน้ำเจ้าพระยาจะมองเห็นกรุง ศรีอยุธยาเมืองหลวงเดิมของไทย ได้เป็นจุดแรก จากการที่ที่นี่มีคนมาร่วมพิธีเคารพ ผู้ตายเป็นครั้งสุดท้ายมากขึ้นทุกที ทำให้เกิดการสร้างงานเพิ่มขึ้นด้วย เช่นกัน พวกเจ้าของเรือจะนำเรือมาบริการ พาคนออกไปลอยอังคารยังกลางแม่น้ำ ซึ่งให้รายได้ดีหลายคนก็พอใจที่จะทำ พิธีลอยอังคารที่จังหวัดอยุธยา เพราะ เท่ากับเป็นการย่นระยะการเดินทาง ถึงกว่า 100 กิโลเมตร จากที่จะต้อง ไปถึงปากแม่น้ำเจ้าพระยาในจังหวัด สมุทรปราการ พิธีกรรมกำหนดขั้นตอนไว้ดังนี้ เมื่อ เก็บเถ้ากระดูกหลังจากพิธีฌาปนกิจ ที่วัดแล้วจะนำมาแบ่งเป็นสามส่วน เท่าๆ กัน ส่วนแรกบรรจุลงในโกศ เก็บไว้ อีกส่วนบรรจุลงในโกศที่มี ขนาดใหญ่กว่าใบแรกนำไปเก็บไว้ ที่วัดซึ่งครอบครัวไปเป็นประจำ ส่วน ส่วนที่สามก็จะนำไปลอยในแม่น้ำ ลำคลองที่มีการสัญจรไปมา หัวข่าว ด้วยการอ่านแต่เพียงหัวข่าวคงหาคำแปลที่เหมาะสมได้ยาก การอ่านเนื้อความทั้งหมดแล้วนำมาสรุป ให้เข้ากับชื่อเรื่องจะดีกว่าค่ะ แต่ก่อนอื่นต้องวิเคราะห์ความหมายของศัพท์เสียก่อน ว่า boatmen คือคนที่เดินเรือโดยสาร หรือมีเรือให้เช่า a brisk trade กิจการค้าที่ดีและทำเงินได้มาก ferrying การเดินเรือรับส่งผู้โดยสาร ashes เถ้า ในที่นี้หมายถึงเถ้ากระดูกหรืออังคาร จากนั้นค่อยคิดว่าจะเขียน เป็นภาษาไทยให้สละสลวยได้อย่างไรจึงจะเก็บได้ทุกถ้อยกระทงความ เช่นว่า เจ้าของเรือทำธุรกิจรับส่ง คนมาลอยอังคารได้เงินดี ก็ได้ค่ะ หรือจะให้กะทัดรัดสมเป็นชื่อหัวข่าวก็อาจตัดหรือปรับบางคำ เป็น เจ้าของเรือรับส่งคนลอยอังคารรายได้ดี ก็ไม่เลว ย่อหน้าที่ 1 ความหมายของ tense เป็นสิ่งที่เราต้องสนใจเสมอ เช่นการใช้ present perfect tense ในคำว่า has become ต้องตีความว่า เพิ่งจะเริ่มเปลี่ยนไปเป็นที่นิยมและในขณะนี้ก็ยังเป็นเช่นนั้น ถ้าใช้ว่า จุดบรรจบ...ได้กลายเป็นที่ที่คนนิยม อาจหมายถึง ขณะนี้เลิกนิยมไปแล้วก็ได้ การเพิ่มคำอีกสองคำว่า ไปแล้ว ต่อท้าย จะทำให้นัยของกาละนี้ชัดเจนและถูกต้องขึ้น ย่อหน้าที่ 2 ในการอ่านเราจะมองข้าม article ไม่ได้เลยค่ะ คำว่า an ในนามวลีว่า an ideal location (สถานที่ ดีมากแห่งหนึ่ง) แสดงความหมายของคำนามว่าเป็นเพียงสถานที่หนึ่ง (ยังมีอีกหลายแห่ง) ต่างจาก the ซึ่งอาจหมายถึงมีแห่งเดียว หรือเป็นสิ่งที่เคยพูดถึงมาก่อนแล้ว แต่ภาษาไทยมักไม่ค่อยให้รายละเอียดของ คำนามเช่นนี้ ฉะนั้นเมื่อแปลบางครั้งเราอาจไม่แปลก็ได้เพราะจะฟังดูไม่เป็นไทยๆ ยกเว้นต้องการเน้น อย่างในกรณีนี้ ย่อหน้าที่ 3 ประธานของประโยค The ancient customs เป็นตัวอย่างที่ดีของการใช้ the แม้จะไม่ได้เคยเห็นคำ ว่า customs ในบทอ่านนี้มาก่อน แต่เมื่อมี the กำกับก็ต้องคิดเสมอว่าเป็นสิ่งที่เคยพูดถึงมาแล้ว ซึ่งจะ ตีความอย่างอื่นไปไม่ได้นอกจากพิธีลอยอังคารนี้ ไม่ใช่ประเพณีอื่นแน่นอน และพอดีว่าในภาษาไทยมี โครงสร้างที่สามารถละประธานได้ และเอากรรมขึ้นต้น ประโยคนี้จึงใช้โครงสร้างประโยค passive voice ในภาษาไทยได้ด้วยโดยไม่ต้องมีคำว่า "ถูก" ว่า ประเพณีที่มีมาแต่โบราณนี้เชื่อว่าจะนำความ สุขสงบ... A safe journey นั้นเป็นวลีที่ใช้ได้เหมาะกับบริบทนี้มาก เพราะให้ความหมายของการส่งวิญญาณไป ทางน้ำสู่สถานที่ร่มเย็น แต่ถ้าแปลเป็นภาษาไทยแบบลุ่นๆ คงไม่เหมาะ เพราะเรามีคำว่า สู่สุคติ หมาย ถึงการเดินทางไปในภพที่ดี ใช้อยู่ เช่นเดียวกับ afterlife คือชาติหน้า ภพหน้า ตรงกับคำว่า สัมปรายภพ การเลือกหาคำเช่นนี้เป็นเรื่องของการเก็บสะสมคำศัพท์ของผู้แปลแต่ละคนค่ะ ย่อหน้าที่ 4 คำว่า spot (จุด, ตำแหน่งแหล่งที่) กับ confluence (การไหลมาบรรจบกันของแม่น้ำ) ในบริบทนี้ หมายถึงสถานที่เดียวกัน มี and เชื่อมประโยค หมายถึงสถานที่นี้ทั้งเป็นมงคล (auspicious) และเป็น จุดแรกที่เรือสำเภาจะเห็นกรุงศรีอยุธยาซึ่งเป็นเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์เพราะปัจจุบันไม่มีการค้าขาย ด้วยเรือสำเภากันอีกแล้ว วลีที่ว่า point of contact (จุดที่สัมผัส) ก็ต้องตีความว่าเป็นเรื่องเดียวกับ caught the first glimpse (ที่เห็นเป็นครั้งแรก) ฉะนั้นเมื่ออ่านดีแล้วการลงมือแปลจะต้องนำ สิ่งที่อ่านมาผสมผสานอย่างไม่ตกหล่นแต่พยายามไม่ให้ซ้ำซ้อน ย่อหน้าที่ 5 juncture ก็หมายถึงจุดที่บรรจบของแม่น้ำสองสายเช่นเดียวกัน ย่อหน้านี้ท่านคงเห็นตัวอย่างของการ เก็บความให้ครบแล้วนำมาเขียนให้ได้ประโยคไทยๆ ใหม่ได้ชัดเจน ย่อหน้าที่ 6 ศัพท์และโครงสร้างก็ตรงไปตรงมาไม่มีอะไรยากค่ะ ยกเว้นควรเลือกใช้คำว่า ย่น ระยะทางแทนคำว่า saving จะดีกว่า ประหยัด ระยะทาง ย่อหน้าที่ 7 procedure คือกระบวนการขั้นตอน dictate หมายถึงสั่ง หรือกำหนด แต่จะแปลว่า กระบวนการสั่งว่า คงไม่เหมาะ ควรใช้ว่า พิธีกรรมกำหนดขั้นตอนไว้ดังนี้ อีกคำที่ต้องหาคำที่เทียบกันให้เหมาะคือ urn ของฝรั่งใช้เก็บอัฐิเช่นกัน เป็นภาชนะทรงสูงคล้ายไห มีลวดลายสวยงาม แต่มีหูและฝา ของไทยเราใช้ โกศ ใส่เถ้ากระดูกหรืออังคาร เป็นภาชนะทรงสูง ก้นสอบ มีฝาปิด แต่โกศก็ยังหมายถึงที่สำหรับใส่พระศพหรือ ศพเจ้านายชั้นสูงได้อีกด้วยค่ะ พบกันคราวหน้า     สวัสดีค่ะ    This lesson is prepared by Asso.Prof. Kasemsri Vonglertvidhya, a former lecturer in English and Linguistics at Western Language Department, Srinakarinwirot University (Bangkhen Campus). She is now Director of English Language Training Program, Faculty of Education, SWU, and a freelance translator. Back to our home page Read our other translate it columns here. | Comments to Ajaan Sunee at suneec@bangkokpost.co.th | | © The Post Publishing Public Co., Ltd. All rights reserved 2002 Last modified: September 29, 2003 |