| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab |
| teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home


Tuesday, January 6, 2004

"Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level.

FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS*

FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html

..............................................................


สวัสดีค่ะ
ดิฉันต้องขออภัยท่านผู้อ่านเป็นอย่างสูงที่เกิดเหตุขัดข้องบางประการที่ไม่สามารถนำเสนอตัวอย่าง
งานแปลชิ้นนี้ซึ่งมีสองตอนจบได้อย่างต่อเนื่อง โดยที่ส่วนตอนแรกนั้นตีพิมพ์ไปเมื่อสองสัปดาห์ก่อน
วันนี้เป็นตอนที่สองค่ะ

ตอนที่สองนี้จะให้คำอธิบายว่าเหตุใดกฎหมายห้ามสูบบุหรี่ของนครนิวยอร์คจึงมีข้อห้ามเรื่องของการ
มีที่เขี่ยบุหรี่ไว้ในครอบครองด้วย

สำหรับเรื่องของภาษาของตอนที่สองนี้ไม่ค่อยมีอะไรต้องระวังมากในเรื่องของโครงสร้าง
นอกจากการพยายามใช้ศัพท์และสำนวนไทยให้ถูกต้องเหมาะสมกับบริบททางกฎหมายเท่านั้นค่ะ

Empty ashtray is smoking gun 2

Giles Hewitt
New York, AFP

  1. The regulation in question is part of the Smoke-Free Air Act that the city adopted earlier this year. While public attention has focused on the act's ban on smoking in all New York restaurants and bars, many missed the fine print that said ashtrays "shall not be used or provided for use" in any place where smoking is prohibited.

  2. Of the roughly 2,300 summonsed issued since the act was properly enforced on May 1, just over 200 have been for ashtray violations.

  3. The highest profile felon has been Graydon Carter, editor of the glossy magazine Vanity Fair, whose offices were found to contain a sizeable stash of illicit ashtrays.

  4. "I keep them around to remind me of my youth," Carter told the New York Times, adding that the ashtrays had not been used and did not have cigarette butts in them when the offices were raided.

  5. The rationale behind the ashtray rule, according to Elliott Marcus, a deputy-commissioner at the Department of Health and Mental Hygiene, was that ashtrays are "an invitation" to smoke, "The theory was that if you had no ashtrays available for smokers, the law would be self-enforcing," Marcus said.

มีที่เขี่ยบุหรี่เปล่า
ก็เข้าปิ้งได้

ไจล์ส เฮวิตต์
นิวยอร์ค เอเอฟพี่

  1. ข้อบังคับเรื่องที่เขี่ยบุหรี่นี้เป็น
    ส่วนหนึ่งของพระราชบัญญัติ
    ที่ว่าด้วยอากาศปลอดควันบุหรี่
    ซึ่งทางนิวยอร์คได้นำมาบังคับ
    ใช้เมื่อต้นปีนี้เอง และในขณะ
    ที่คนให้ความสนใจกับเรื่อง
    ห้ามสูบบุหรี่ที่อยู่ในพระราช
    บัญญัติ แต่มีไม่น้อยที่ไม่ทัน
    สังเกตเห็นข้อความที่พิมพ์
    ด้วยตัวอักษรบางๆ ระบุว่า
    "ห้ามใช้ที่เขี่ยบุหรี่หรือจัดหา
    มาเพื่อการใช้" ในสถานที่ใด
    ก็ตามที่ห้ามสูบบุหรี่

  2. ในบรรดาคดีที่ถึงศาลซึ่ง
    กะคร่าวๆ ว่ามีประมาณ
    2,300 คดีนับตั้งแต่มีการ
    บังคับใช้พระราชบัญญัติ
    ฉบับนี้อย่างจริงจังในเดือน
    พฤษภาคมเป็นต้นมานั้น
    มีกว่า 200 คดีที่เป็นความ
    ผิดเกี่ยวกับที่เขี่ยบุหรี่

  3. คนดังที่สุดที่ทำผิดกฎข้อนี้
    คือนายเกรย์ดอน คาร์เตอร์
    บรรณาธิการวารสารระดับ
    หรูที่ชื่อ แวนิตี แฟร์ มีการ
    ตรวจพบว่าเขาเก็บที่เขี่ย
    บุหรี่จำนวนไม่น้อยไว้อย่าง
    ดีภายในสำนักงาน

  4. นายคาร์เตอร์บอกกับหนังสือ
    พิมพ์นิวยอร์ค ไทมส์  ว่า
    "ผมเก็บของพวกนี้ไว้เตือน
    ความทรงจำเมื่อสมัยยังหนุ่ม"
    และว่าที่เขี่ยบุหรี่พวกนี้ไม่มี
    ใครเคยใช้มาก่อน ตอนที่
    สำนักงานถูกค้นก็ไม่ได้มี
    ก้นบุหรี่อยู่ในที่เขี่ยบุหรี่
    เหล่านั้นด้วย

  5. นาย เอลเลียต มาร์คัส
    รองเลขาธิการกรมอนามัย
    และสุขภาพจิตอธิบายถึง
    เหตุผลเบื้องหลังข้อกำหนด
    เรื่องที่เขี่ยบุหรี่นี้ว่าเป็น
    เพราะสิ่งนี้เป็นเสมือน
    "การเชิญชวน" ให้สูบบุหรี่
    "เพราะตามทฤษฎีแล้วการ
    ไม่มีที่เขี่ยบุหรี่ให้พวกสูบ
    บุหรี่ใช้ ก็เท่ากับทำให้
    กฎหมายห้ามสูบบุหรี่มี
    ความศักดิ์สิทธิ์ไปเองโดย
    ปริยาย"

ย่อหน้าที่ 8
regulation นั้นหมายถึง ข้อกำหนด กฎ ระเบียบข้อบังคับ ซึ่งเป็นสิ่งอาจเขียนขึ้นมาโดยรัฐบาล
หรือองค์กรใดก็ได้ สำหรับจัดระเบียบของสังคมนั้นๆ ส่วน in question หมายถึงสิ่งที่กำลัง
กล่าวถึง แต่เนื่องจากสองคำนี้ปรากฏในย่อหน้าแรกของตอนนี้ ดิฉันจึงเลือกที่จะแปลอย่างเต็มยศค่ะ
ว่า ข้อกำหนดเรื่องที่เขี่ยบุหรี่นี้ เพื่อให้ท่านผู้อ่านต่อเรื่องได้ ส่วนคำว่า Act คือพระราชบัญญัติ
ซึ่งสภาผู้แทนราษฎรตราขึ้นประกาศใช้ โดยที่ของไทยนั้นต้องมีพระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธย
ด้วย เมื่อพูดถึงกฎหมายที่ออกมาใช้ในนครนิวยอร์คก็คงต้องใช้คำนี้โดยอนุโลมค่ะ แม้เขาจะไม่ได้
มีพระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธยอย่างของเรา

Public หมายถึงสาธารณชน แต่ดิฉันคิดว่าเป็นคำที่ทื่อและเป็นทางการไปหน่อยสำหรับเรื่องเบาๆ
เช่นนี้ จึงใช้สั้นๆ ว่า คน ส่วนอีกสองคำคือ focus กับ miss ก็เช่นกันค่ะ แทนที่คำแรกจะใช้ว่า
มุ่งเน้น  คำที่สองว่า พลาด  ซึ่งเป็นการแปลแบบตรงๆ ทื่อๆ นั้น หากเปลี่ยนเป็น ให้ความสนใจ
กับ ไม่ทันสังเกตเห็น ดูจะเป็นวลีที่ให้ความหมายไม่ต่างกันและให้ความสละสลวยกว่า อย่างไร
ก็ตามเรื่องนี้เป็นความคิดเห็นของผู้ทำงานแปลแต่ละท่าน ซึ่งอาจแตกต่างกันก็ได้ ฉะนั้นจะเลือก
ใช้คำไหนก็ไม่เป็นไรนะคะ ตราบใดที่ไม่ผิดความ

อยากให้ท่านผู้อ่านสังเกตการแปลข้อความในเครื่องหมายคำพูดด้วยว่ามีน้ำเสียงเป็นทางการ
แตกต่างจากข้อความตรงที่อื่นๆ ทั้งนี้ก็เพราะนี่เป็นการยกถ้อยคำทางกฎหมายมา การแปล
จึงพยายามคงลักษณะภาษากฎหมายให้มากที่สุดค่ะ

ย่อหน้าที่ 9
summons เป็นคำกริยาหมายถึงได้รับคำสั่งศาลให้ไปปรากฏตัวที่ศาล ในเรื่องนี้คือการได้รับ
ใบสั่งเพราะฝ่าฝืนกฎการมีที่เขี่ยบุหรี่ไว้ในครอบครองจึงต้องไปศาลเพื่อปรับโทษ ดิฉันใช้สั้นๆ
ว่า คดีที่ถึงศาล enforced เป็นคำกริยาเช่นกัน มักใช้กับกฎหมาย หมายถึงการทำให้กฎหมาย
นั้นได้รับการปฏิบัติตาม มักจะโดยวิธีการจับผู้ฝ่าฝืนมาลงโทษ ภาษาไทยเราอาจใช้ได้สองสำนวนค่ะ
คือ ทำให้กฎหมายมีอำนาจบังคับ กับ ทำให้กฎหมายนั้นมีความศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งสำนวนหลังดิฉัน
ใช้ในย่อหน้าสุดท้าย violation เป็นคำนามหมายถึงการฝ่าฝืนกฎข้อบังคับ แต่ถ้าจะแปล ashtray
violation ว่า เป็นคดีการฝ่าฝืนข้อบังคับเรื่องที่เขี่ยบุหรี่   ก็ได้ค่ะ แต่ถ้าใช้ว่า คดีที่เป็นเรื่อง
ความผิดที่เกี่ยวกับที่เขี่ยบุหรี่
จะฟังดูเป็นภาษากฎหมายมากกว่า

ย่อหน้าที่ 10
high profile คือบุคคลที่มีความเด่นดัง ส่วน felon หมายถึงคนที่ทำผิดกฎหมาย ซึ่งปกติจะ
หมายถึงทำผิดชนิดร้ายแรง เช่นฆ่าคน glossy เป็นคำคุณศัพท์ ความหมายทั่วไปคือ เป็นมันวาว
แต่ถ้าใช้ขยายหนังสือหรือวารสารมีความหมายว่า เป็นหนังสือราคาแพงที่พิมพ์อย่างสวยงามด้วย
กระดาษอาบมันอย่างดี สีสันสดใส คำว่า ระดับหรู จึงน่าจะคลุมความได้ครบ

ส่วนข้อความ whose office were found...ashtrays. นั้นถ้าแปลตรงตามโครงสร้าง
ภาษาอังกฤษซึ่งเป็น passive voice ว่า สำนักงานของเขาถูกพบว่าเก็บที่เขี่ยบุหรี่จำนวนไม่น้อย
ไว้อย่างดี
  ฟังดูไม่เป็นสำนวนไทยนัก จึงลองใหม่ค่ะโดยทำเป็นรูปประโยค active voice โดยหา
ประธานให้ว่า เจ้าหน้าที่ตรวจพบว่ามีที่เขี่ยบุหรี่จำนวนไม่น้อยเก็บไว้อย่างดีภายในสำนักงาน
ของเขา
  แล้วก็มาฉุกใจคิดอีกว่าต้นฉบับไม่ได้บอกว่าใครพบจึงไม่น่าจะระบุเอาเอง จึงลองปรับ
ใหม่อีกเป็น มีการตรวจพบว่า... ซึ่งคิดว่าน่าจะดีกว่าค่ะ

ย่อหน้าที่ 11
รูป past perfect ในกริยาว่า had not been used ทำให้แปลว่า ไม่มีใครเคยใช้มาก่อน

ย่อหน้าที่ 12
ดิฉันเอาชื่อคนให้ข่าวมาขึ้นต้นเพราะภาษาไทยเราไม่มีจุลภาคใช้ เครื่องหมายนี้ในภาษาอังกฤษ
จะใช้คั่นข้อความซึ่งมักเป็นข้อความขยาย ฉะนั้นจะเอาข้อความขยายไว้ตรงไหนในประโยคผู้อ่าน
ก็ตามได้ เพราะจุลภาคเป็นตัวคั่นไว้ให้ แต่ภาษาไทยเรานั้นข้อความต่อเนื่องกันตลอดโดยไม่มี
เครื่องหมายใดให้เป็นที่สังเกต เราจึงต้องระวังการจัดวางข้อความขยายให้ดีค่ะ อย่างเช่นชื่อและ
ตำแหน่งของคนให้ข่าวเราก็เอามาขึ้นต้นเสียเลย เนื้อความที่เป็นข่าวจะได้ต่อเนื่องกันอย่างดี

คำว่า self-enforcing หมายถึงถ้าไม่มีที่เขี่ยบุหรี่ กฎหมายห้ามสูบบุหรี่ก็จะได้รับปฏิบัติไปในตัว
คือไม่มีใครสูบบุหรี่ไปเอง ส่วนคำว่า ปริยาย นั้นหมายถึงโดยทางอ้อม คือถ้าไม่มีที่เขี่ยบุหรี่ให้
คนจะสูบก็สูบไม่ได้ ทำให้ต้องงดสูบ ซึ่งเท่ากับเป็นการบังคับให้ทำตามกฎหมายโดยทางอ้อม
ที่จริงเราไม่ใส่คำนี้ก็ได้นะคะ เพียงแต่ดิฉันเห็นว่าถ้าใส่ก็ทำให้ความหมายชัดเจนขึ้น แถมยัง
สละสลวยขึ้นด้วยนั่นเอง

จนกว่าจะพบกันใหม่ สวัสดีค่ะ     


  • This lesson is prepared by Asso.Prof. Kasemsri Vonglertvidhya, a former lecturer in English and Linguistics at Western Language Department, Srinakarinwirot University (Bangkhen Campus). She is now Director of English Language Training Program, Faculty of Education, SWU, and a freelance translator.

    Back to our home page

    Read our other translate it columns here.

    | Comments to Ajaan Sunee at suneec@bangkokpost.co.th |
    | © The Post Publishing Public Co., Ltd.
    All rights reserved 2004

    Last modified: January 5, 2004
    |