| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab |
| teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home


Tuesday, July 20, 2004

"Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level.

FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS*

FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html

..............................................................


สวัสดีค่ะ
ฉบับนี้ ขอนำข่าววิทยาศาสตร์ด้านดาราศาสตร์ มาเป็นตัวอย่างบทแปล ให้เห็นลักษณะวิธีแปลด้าน
วิทยาศาสตร์ ที่ต้องการความถูกต้องตรงตามศาสตร์วิชา ทั้งการใช้ ศัพท์เฉพาะ (terminology) ที่มี
การบัญญัติศัพท์โดยราชบัณฑิตยสถานเรียบร้อยแล้ว และการใช้รูปประโยคที่อ่านเข้าใจความหมาย
ได้ชัดเจน สั้นตรงไปตรงมา แต่สละสลวย ในรูปภาษาไทยที่น่าอ่าน

มีอีกเหตุผลหนึ่ง ที่นำเสนอบทแปลด้านวิทยาศาสตร์ คือ ขณะนี้ราชบัณฑิตยสถานได้จัดพิมพ์
ศัพท์วิทยาศาสตร์ อังกฤษ – ไทย ไทย – อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ 3 (แก้ไขเพิ่มเติม)
พ.ศ.2546 ออกมาเผยแพร่ ให้พวกเรา ชาวนักแปล ได้ใช้กันแล้ว ดิฉันเลยถือโอกาสนี้ประเดิมใช้เป็น
ครั้งแรกด้วย และขอตีกลองบอกกล่าวท่านผู้อ่าน ผองเพื่อนนักแปลให้ทราบทั่วกัน จะได้ไม่ตกขบวน
รถไฟ จริงมั้ย...จริงมั้ย

SPACE/PLANETOID DETECTION ข่าวอวกาศ/การตรวจพบดาวเคราะห์เล็ก
These three images show the first detection of the faint distant object dubbed Sedna. Arrows indicate the location of the planetoid, which was identified by the slight shift in position noted in these three pictures taken at different times on Nov 14, 2003 — AP ภาพ 3 ภาพนี้ แสดงการตรวจพบวัตถุ
เลือนรางจางๆ อยู่ห่างไกล ที่ให้ชื่อว่า
เซดน่า เป็นครั้งแรก ตำแหน่งที่ลูกศรชี้
คือดาวเคราะห์เล็กที่แสดงการเคลื่อนที่
เล็กน้อย สังเกตได้จากภาพทั้ง 3 ที่ถ่าย
ในช่วงเวลาแตกต่างกัน เมื่อวันที่ 14
พฤศจิกายน 2003 — ข่าวเอพี

Coldest, most distant object ever located

Washington, Reuters

  1. Astronomers have discovered the coldest and most distant object ever found in the solar system, a dark and frigid world a bit smaller than Pluto and three times farther away.

  2. The new "planetoid" named Sedna, after an Inuit goddess who created Arctic sea creatures, is more than 13-billion kilometres from the sun and never gets above minus 240 Celsius, astronomers said on Monday.

  3. "The sun appears so small from that distance that you could completely block it out with the head of a pin," said Mike Brown, an astronomer at California Institute of Technology.

วัตถุไกลลิบสุด
เย็นเฉียบสุด
เท่าที่เคยค้นพบมา

ข่าวรอยเตอรส์ วอชิงตัน

  1. นักดาราศาสตร์ได้ค้นพบ
    วัตถุอยู่ห่างไกลที่สุด เย็น
    เฉียบที่สุด เท่าที่เคยพบมา
    ในระบบสุริยะ เป็นโลกที่
    มืดมิด หนาวยะเยือกเย็น
    มีขนาดเล็กกว่าดาวพลูโต
    เล็กน้อย อยู่ห่างออกไปอีก
    3 เท่า

  2. นักดาราศาสตร์แถลงข่าว
    เมื่อวันจันทร์ว่า "ดาวเคราะห์
    เล็ก" ดวงใหม่ที่ตั้งชื่อว่า
    เซดน่า ตามชื่อเทพธิดา
    ของชาวอินูอิต ที่สร้างสรรค์
    สรรพสิ่งมีชีวิตในท้องทะเล
    อาร์กติกนี้ อยู่ห่างจากดวง
    อาทิตย์มากกว่า 13 พันล้าน
    กิโลเมตร และมีอุณหภูมิ
    ไม่เคยสูงกว่าลบ 240 องศา
    เซลเซียสเลย

  3. "ในระยะทางห่างไกลขนาดนี้
    ดวงอาทิตย์ดูเล็กจิ๋วเสียจน
    กระทั่งเอาหัวเข็มหมุดบัง
    ได้มิดทีเดียว" "นักดาราศาสตร์
    ไม้ก์ บราวน์ แห่งสถาบัน
    เทคโนโลยีแคลิฟอร์เนียอธิบาย

หัวเรื่อง : ข่าวอากาศ/การตรวจพบดาวเคราะห์เล็ก
planetoid (n.) ดาวเคราะห์เล็ก อันที่จริง planetoid มีความหมายเดียวกับ asteroid ที่
ราชบัณฑิตย์ใช้ว่า ดาวเคราะห์น้อย หมายถึง ดาวเคราะห์ดวงเล็กๆ ที่โคจรระหว่างดาวอังคาร
และดาวพฤหัสบดี แต่วัตถุคล้ายดาวเคราะห์ ดวงใหม่นี้ (-oid เป็น suffix หมายถึง คล้าย หรือ
เหมือน) มีขนาดใหญ่กว่าดาวเคราะห์น้อยมากตามเนื้อหาข่าว ดิฉันจึงเลี่ยงมาใช้เป็น “ดาว
เคราะห์เล็ก
” แทน 5 detection (n.) การตรวจหา (ตามศัพท์วิทยาศาตร์ของราชบัณฑิตย์) แต่คำนี้ยังคงค้นหา...ยังไม่พบใช่ไหมท่านผู้อ่าน...ทว่าข่าวระบุว่าพบแล้ว ดิฉันจึงต้องดัดแปลงบ้าง
ขอใช้เป็น “การตรวจพบ” และจะขอใช้คำนี้ไปจนจบ

คำบรรยายภาพ
5 คำบรรยายภาพนี้ยาวเป็นข้อความอธิบาย ต้องเลือกข้อความให้สั้นตรงความที่สุด image (n.) ภาพ 5 object (n.) วัตถุ 5 the faint distant object คือ วัตถุเลือนลางจางๆ อยู่ห่างไกล

5 dubbed Sedna นามวลีนี้หมายถึง ที่ให้ชื่อว่า 5 dubbed (adj.) ตั้งชื่อ, มีชื่อ, ให้ชื่อ,
ขนานนาม เลือกใช้คำใดก็ได้ 5 location (n.) บริเวณ, ตำแหน่ง5 slight shift เป็นนามวลี
หมายถึง การเลื่อนที่เล็กน้อย, การเคลื่อนตัวเล็กน้อย 5 was identified (passive v.) หมายถึง
แสดง, มองเห็น, เห็น เลือกใช้คำใดก็ได้ 5 in position noted เป็นวลีเชื่อมความ หมายถึง
ดังเห็นได้จาก, สังเกตได้จาก เลือกใช้ได้ทุกคำ 5 ข้อความประโยคท้ายสุดนี้ ต้องมีการโยกย้าย
ปรับปรุงและตัดทอนความให้สั้นลง แต่ต้องให้ได้ความชัดเจน ไม่ต้องใส่คำแปลทุกคำ

หัวข่าวใหญ่

5หัวข่าวนี้ ยุ่งยากตรงที่ต้องหาคำที่กระชับ มีความหมายตรงตามบริบทเนื้อหาข่าวที่สุดมาใช้แปล
โดยเฉพาะคำ coldest ดิฉันขอเลือกใช้คำว่า เย็นเฉียบ ก็แล้วกัน เพราะเจ้าวัตถุที่ค้นพบนี้มี
อุณหภูมิถึงต่ำกว่าลบ 240 องศาเซลเซียสเลยทีเดียวเชียวนะ 5 most distant object นาม
วลีนี้ ดิฉันขอเลือกใช้ว่า“วัตถุไกลลิบสุด” เพื่อเรียกความสนใจจากผู้อ่าน ในฐานะเป็นหัวข่าวใหญ่
5 ever located มาจากคำเต็มว่า
‘ve ever been located หมายถึง เคยค้นพบ ตรวจพบ
ค้นหามา เลือกใช้คำใดก็ได้ แล้วขอเติมคำ “เท่าที่” เข้าไปให้ความดูสละสลวยดีขึ้น

ย่อหน้าที่ 3
ย่อหน้าแรก คือ สรุปข่าวการค้นพบวัตถุที่อยู่ห่างไกลลิบ หนาวเย็นที่สุด เท่าที่เคยพบมาในระบบ
สุริยะ 5 ทั้งย่อหน้ามีประโยคเดียว แต่มีวลีเป็นข้อความขยายอยู่หลายประโยค ต้องแบ่งข้อความ
ให้ดี และเพิ่มคำเข้าไปบ้าง เพื่อให้ความเชื่อมกัน 5 Astronomers (n.) นักดาราศาสตร์
ç
solar system (attri) ระบบสุริยะ 5 a dark and frigid world เป็นนามวลี หมายถึง
โลกที่มืดมิดหนาวยะเยือกเย็น frigid (adj.) ยะเยือกเย็น, หนาวยะเยือก, หนาวสะท้าน เลือกคำใด
ก็ได้ 5 a bit smaller เป็นคุณศัพท์วลี ขั้นกว่า หมายถึง มีขนาดเล็กกว่า ...เล็กน้อย 5 Pluto
คือ ดาวพลูโต 5 three times คือ 3 เท่า 5 farther away (adj.) ขั้นกว่าของ far มี 2 รูป
แบบ คือ farther และ further, farther away หมายถึง อยู่ไกลออกไปอีก

ย่อหน้าที่ 2
5 ย่อหน้านี้ กล่าวถึงรายละเอียดของดาวเคราะห์เล็ก ที่ชื่อ เซดน่า ตั้งตามชื่อเทพธิดาของชาว
อินูอิต ทั้งย่อหน้ามีประโยคเดียว แต่มีวลีข้อความย่อยขยายความอยู่หลายประโยค ต้องแบ่ง
ข้อความและปรับปรุงประโยคให้ดี5 after an Inuit goddess นามวลีข้อความนี้ หมายถึง
ตั้งชื่อตามชื่อเทพธิดาของชาวอินูอิต after (adv.) ตามชื่อ, Inuit หรือ Innuit เป็นชื่ออีกชื่อ
หนึ่งที่เรียกชาวเผ่าเอสกิโม ซึ่งอาศัยอยู่ในแถบดินแดนน้ำแข็งบริเวณอเมริกาเหนือ จากกรีนแลนด์
และแคนาดาตะวันออกไปจนถึงอะแลสกา goddess (n.) เทพธิดา, เทวี 5 Arctic sea
creatures
(attri.) หมายถึง สรรพสิ่งมีชีวิตในท้องทะเลอาร์กติก creatures (n.) สรรพสิ่ง
มีชีวิต, สิ่งที่สร้างสรรค์ขึ้น, สัตว์โลก ควรเลือกคำแรกจะตรงที่สุด คำนี้มาจาก create (v.)
สร้างสรรค์, บันดาลให้ เกิดรังสรรค์ เลือกใช้คำหนึ่งคำใดก็ได้ 5 Arctic sea ทะเลอาร์กติก
อันที่จริง อาร์กติก เป็นมหาสมุทร ไม่ใช่ทะเลนะคะ 5 13-billion (num.) 13 ล้านล้าน(อังกฤษ)
หรือ 13 พันล้าน (อเมริกา) จะใช้แบบไหนก็เลือกเอาค่ะ 5 above minus (อุณหภูมิ)สูงกว่า
ลบ 5 ดิฉันขอย้ายประโยคหลักที่อยู่ท้ายสุดขึ้นไปเป็นประโยคแรกค่ะ จะได้รู้ว่าใครเป็นผู้กล่าว
ข้อความนี้

ย่อหน้าที่ 3
ย่อหน้านี้ ผู้ให้ข่าวยังคงกล่าวถึงรายละเอียดของวัตถุดาวดวงนี้ โดยเปรียบเทียบขนาดกับ
ดวงอาทิตย์ 5 that distance วลีนี้ หมายถึง ในระยะทางห่างไกลขนาดนี้ 5 completely
block it out
วลีนี้ หมายถึง บัง (ดวงอาทิตย์) ได้มิดทีเดียว 5 the head of a pin เป็น
นามวลี คือ หัวเข็มหมุด ไม่ต้องแปลว่า หัวของเข็มหมุด นะคะ ขอร้องเลย 5 ข้อความในย่อหน้านี้
มีประโยคเดียวเช่นกัน ต้องแบ่งข้อความให้ดี 5 หากสังเกตให้ดี จะเห็นดิฉันไม่แปลสรรพนาม
you could
เพราะผู้ให้ข่าวกล่าวกับนักข่าว จึงไม่จำเป็นต้องแปล

ต้องขอต่อสัปดาห์หน้าแล้วค่ะ    
จินตนา ใบกาซูยี


  • This lesson is based on a short excerpt of an article from the Bangkok Post. The translation and commentary were prepared by Acharn Chintana Bhaigasuyee, MA is Reading and Language Arts from Florida State University, Tallahassee, Florida, USA. Acharn Chintana had been the Director of Book Translation Institute, Department of Curriculum and Instruction Development, Ministry of Education for many years.

    Back to our home page

    Read our other translate it columns here.

    | © The Post Publishing Public Co., Ltd.
    All rights reserved 2004

    Last modified: July 19, 2004
    |