| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab | | teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home

Tuesday, April 5, 2005 "Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level. FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS* FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html ..............................................................

สวัสดี คุณผู้อ่าน ฉบับนี้ ตัวอย่างงานแปลเป็นตอนจบของ นิยายเรื่องเล่าจากสึนามิ เนื้อเรื่องตอนนี้กินใจทำเอาดิ ฉัน ‘ อิน ’ ไปกับคำบอกเล่าด้วย กระดาษเขียนต้นฉบับเปียกหลายหยดเลย!!! ทุกคน ช่างเสียสละ กันดีแท้ งานแปลที่ดีนั้น หากแปลให้ตรงกับความรู้สึกของตัวละคร หรือน้ำเสียงของตัวละคร (tone หรือ tone color) งานชิ้นนั้นถือว่าบรรลุศาสตร์แห่งการแปล ผู้แปลจึงต้องอ่านน้ำเสียงของเรื่องของตัว ละครให้ออก แล้วเลือกใช้คำที่ให้สีสันเช่นนั้น เข้าเรื่องกันดีกว่านะคะ Part 2 Tsunami tales The aftermath of December 26th However, the body was nowhere to be found. Although they didn’t realise it at this point, the ID tag had fallen off. Soon the entire volunteer team were helping to find the body of “Khun Gina’s relative”, such was the deep camaraderie of a team that ate and slept together under such stressful circumstances. Not having previously ventured into the” Red Zone” where the refrigerated containers were kept, Gina now overcame her fears and entered the morgue. With the help of the Narenthorn centre body retrieval team, they combed through the bodies until they found one who might have been Hnong. By that time, the body looked more like an Egyptian mummy than her friend, but what was left of her nails indicated black polish. With the results of the DNA test still pending, Gina tried an alternative method to find proof of her identity. She obtained a photograph of the corpse’s head and took it to the team of foreign volunteers, namely, Dr Ljubisa Matic of Yugoslavia and computer expert Patiwat Noinuam, a Thai living in the US. Together they had devised their own method of enhanced facial reconstruction. By computer they fleshed out the skull, adding hair and facial features. “I was shocked!” said Gina. “There, looking out at me from the computer screen was Hnong herself, no doubt about it.” The final proof was provided by Hnong’s teeth. Gina brought out a photo of a smiling Hnong to compare with the body’s teeth, all still intact. There was no doubt about it; from the rabbit teeth to the wayward incisor. The forensic team, including dental specialists, agreed to sign a release form for the body. “The Narenthorn team were so touching,” she added.” “They helped bathe the body, all the while showing such care and respect for the dead person. ‘Please allow us to wash you’ they would say to the body,’ we want you to look nice, you’re going home now. ’ ” Gina’s friend, Sakchai Guy, then helped wash her long hair and adjust her hands to a “wai” position before putting the body into a coffin. The Narethorn team, meanwhile, had refused to accept any offer of money for their help. “Everyone has been going all out to help each other,” said Gina. “They all have a sense of purpose, and total commitment to what they’re doing. It has brought out the best in people, and I feel so humbled by it all.” ตอน ๒ นิยายเรื่องเล่าจากสึนามิ ควันหลงภัยพิบัติเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม แต่ทว่ายังหาศพผู้ตายไม่พบเลย เนื่องจากทีมงานยังไม่สังเกตว่า ณ ตอนนี้ป้ายประจำตัวศพได้หล่น สูญหายไปแล้ว แต่ไม่นานนักทีม งานอาสาสมัครทั้งหมด ต่างช่วย กันคนละไม้คนละมือตะลุยค้นหา ศพของ “ญาติคุณจีน่า” ทั้งที่ไม่เคยกล้าเข้าไปใน “เขต ห้ามเข้า” นี้มาก่อนเลย เขตนี้เป็น ที่เก็บตู้เก็บศพแช่แข็งทั้งหลาย ถึงตอนนี้คุณจีน่าหักห้ามความ หวาดกลัวของตัวเอง ก้าวเข้าไป ในสถานที่เก็บศพนี้ และด้วยความ ช่วยเหลือของทีมงานกู้ศพศูนย์ นเรนทร ทุกคนต่างตะลุยเข้าไป ค้นหาศพ จนกระทั่งได้พบศพหนึ่ง ที่อาจเป็นร่างของคุณหงเข้าจนได้ ในเวลานั้นศพดูเหมือนมัมมี่อียิปต์ มากกว่าจะเป็นเพื่อนรักของคุณ จีน่าเลยทีเดียว แต่สิ่งที่ยังคงเหลือ อยู่ที่เล็บ บ่งชี้ชัดว่าเป็นยาทาเล็บ สีดำ เนื่องจากผลของการพิสูจน์ดีเอ็นเอ ยังไม่ออกมา คุณจีน่าจึงพยายาม หาวิธีอีกอย่างหนึ่ง เพื่อพิสูจน์เอก ลักษณ์ศพเพื่อนรักของเธอ เธอได้ รับภาพถ่ายศีรษะของศพ และนำ ไปให้ทีมงานอาสาสมัครชาวต่าง ประเทศ อันได้แก่ ดร.ลจูบิซา มาทิก จากประเทศยูโกสลาเวีย และคุณ ปฏิวัติ น้อยนวมคนไทยที่อยู่ในสหรัฐ อเมริกา เป็นผู้เชี่ยวชาญด้าน คอมพิวเตอร์ คนทั้งสองได้ช่วยกัน ใช้วิธีการของตนเองออกแบบสร้าง ใบหน้าขึ้นมาใหม่ให้ชัดเจนขึ้น และด้วยคอมพิวเตอร์ทั้งคู่ได้สร้าง กะโหลกศีรษะที่มีเนื้อหนังขึ้นมา เติมผมเผ้า และลักษณะเด่นเป็น พิเศษบนใบหน้า “ดิฉันตะลึงงัน!” คุณจีน่าเล่าต่อ “รูปนั่น ที่จ้องมองดิฉันจากจอ คอมพิวเตอร์ คือ ตัวคุณหงแน่ชัด ไม่มีข้อสงสัยใดเลย” ข้อพิสูจน์ขั้นสุดท้ายได้มาจากฟัน ของคุณหง คุณจีน่านำรูปถ่ายที่ คุณหงยิ้มมาเปรียบเทียบกับฟัน ของศพ ซึ่งยังคงอยู่ครบถ้วน บริบูรณ์ จากฟันกระต่ายไปจนถึง ฟันเก ไม่มีข้อสงสัยเคลือบแคลง แต่ประการใด ทีมงานนิติเวชรวม ทั้งผู้เชี่ยวชาญด้านทันตกรรม จึง เห็นชอบลงนามในแบบฟอร์มใบ อนุมัติศพร่างนั้น “ทีมงานศูนย์นเรนทรช่างน่าซาบ ซึ้งตรึงใจเหลือเกิน” คุณจีน่าเล่า รายละเอียด “พวกนี้ช่วยอาบน้ำศพ ให้ และในระหว่างที่ทำงานนี้กัน ทุกคนระมัดระวังใส่ใจ และแสดง ความเคารพต่อผู้ตายสูงเยี่ยงนี้ ‘ขออนุญาตให้พวกเราอาบน้ำชำระ ร่างของท่านให้สะอาดนะครับ’ พวกนี้กล่าวเช่นนี้กับศพ ‘เรา อยากให้ท่านดูดีสะอาดสะอ้าน ท่าน กำลังจะได้กลับบ้านอยู่เดี๋ยวนี้แล้ว นะครับ’” ต่อจากนั้นเพื่อนคุณจีน่าอีกคนหนึ่ง คุณศักดิ์ชัย กาย ได้ช่วยสระผม ทำผมที่ยาวเหยียดให้พร้อมทั้งจัด ท่ามือของคุณหงให้อยู่ในท่า “ไหว้” ด้วย ก่อนบรรจุศพลงในหีบศพ ใน ช่วงที่ปฏิบัติงานกันอยู่นั้น ทีมงาน นเรนทรได้ปฏิเสธไม่ยินยอมรับ เงินทอง ที่มอบให้เป็นสินน้ำใจ สำหรับความช่วยเหลือที่กลุ่มคน เหล่านี้ปฏิบัติแต่อย่างใดเลย “ต่างคนต่างออกมาช่วยเหลือ ซึ่งกันและกัน” คุณจีน่ายังอธิบาย ต่อไป “พวกนี้มีจิตสำนึกถึงเป้า หมายและพันธกิจกรณีทั้งปวง ในสิ่งที่พวกตนกำลังปฏิบัติกันอยู่ นี่แสดงออกถึงสิ่งประเสริฐสุดยอด ในตัวคนเรา ดิฉันรู้สึกตัวเองต่ำ ต้อยไร้ค่าเสียเหลือเกินต่อสรรพสิ่ง ที่พวกเขาได้กระทำอยู่นี้” คำอธิบาย มีข้อสังเกตอีกประการหนึ่ง ในฐานะที่ดิฉันเป็นบรรณาธิการหนังสือแปล และหนังสือวรรณกรรม เยาวชนหลายสิบเรื่อง ดิฉันมีข้อขอร้องนักแปลเพื่อนรักรุ่นใหม่ทั้งหลาย ขอโปรดงดเว้นการใช้ คำดังเช่น “ก็ จะ สามารถ กำลัง เพื่อ และ ฯลฯ” ในการเขียนงานแปลของท่านด้วย คำเหล่านี้ ไม่จำเป็นต้องใช้ในภาษาไทยเลย รูปประโยคของไทยชัดเจนอยู่แล้ว โดยเฉพาะคำว่า “ก็” นั้น ไม่ทราบเป็นอย่างไง มีใช้เยอะแยะมาก ประโยคหนึ่งมีใช้ไม่ต่ำกว่า 1 หรือ 2 ครั้งเลย “ก็” หาก ใช้ในประโยค ทำให้ประโยคดูไม่สละสลวย เป็นภาษาที่ใช้พูดมากกว่าภาษาเขียน ยิ่งถ้างานแปล ต้องจัดพิมพ์เป็นรูปเล่มหนังสือด้วยแล้วยิ่งต้องระมัดระวังมาก ดิฉันเห็นไม่ได้ ต้องตัดทิ้งหมด หากไม่จำเป็นอย่างแท้จริง ข่าวนี้แม้ไม่ใช่เรื่องด้านบันเทิงคดีหรือวรรณกรรมโดยตรง อีกทั้งภาษาที่ใช้ยังเรียบง่าย จึงต้อง รู้จักเลือกระดับคำให้เข้ากับเรื่อง ให้เข้ากับน้ำเสียง บรรยากาศ และความรู้สึกของผู้เล่าเรื่อง (narrator) ซึ่งกล่าวหรือเล่าให้ผู้อ่านหรือผู้ฟังด้วยตนเองโดยตรง นี่เป็นหลักการที่สำคัญของ การแปลด้านสารคดีที่บรรยายความรู้สึกอารมณ์ของผู้เล่า มาดูกันทีละย่อหน้านะคะ ย่อหน้าที่ 8 ย่อหน้านี้ กล่าวถึงทีมงานอาสาสมัครของผู้เล่าข่าว ที่เริ่มลงมือช่วยเหลือค้นหาศพ นี่แสดงถึงน้ำใจ อันลึกซึ้งที่มีต่อผู้ร่วมงานอาสาสมัครด้วยกันเอง u nowhere (adv.) ยังไม่มีทาง ยังไม่รู้จะ...ที่ ไหน เลือกใช้ได้ u realize (v.) ตระหนัก เข้าใจ รู้ ทราบ สังเกต u camaraderie (n.) เป็นคำ มาจากภาษาฝรั่งเศส หมายถึง น้ำใจมิตรไมตรีในหมู่มิตรสหาย u stressful circumstances (attr.n.) คือ ภาวะตึงเครียด ภาวะกดดัน ภาวะเคร่งเครียด เลือกใช้ได้ ย่อหน้าที่ 9 ข้อความกล่าวถึง ความรู้สึกของผู้เล่าที่แม้ขนาดกลัว แสนกลัว ไม่กล้าเข้าไปในเขตเก็บศพ แต่เพราะ ความรักเพื่อน และความเสียสละของทีมงาน ที่ลง “ลุย” หาศพ จึงต้องเข้าไปค้นหากับทีมด้วย และใน ที่สุดจึงพบเข้าจนได้ u ventured (v.) กล้า เสี่ยง เผชิญ ได้ใช้ u Red Zone (attr.n.) คือเขต ห้ามเข้า เขตอันตราย เขตหวงห้าม แต่อย่าใช้ ‘เขตสีแดง’ นะคะ ขอห้ามค่ะu the refrigerated containers (attr.n.) หมายถึง ตู้เก็บศพแช่แข็งทั้งหลายu overcame (v.) ขจัด หักห้าม ยับยั้ง ใช้ได้ทุกคำ u ในประโยคแรกนี้มีข้อความประโยคย่อย ๆ อยู่ จึงต้องแบ่งข้อความ โดยขึ้นประโยค ใหม่บ้าง หรือปรับโยกย้ายข้อความให้เหมาะสมน่าอ่าน u body retrieval team (attr.n.) นาม วลีนี้ สื่อส่วนใหญ่ใช้กันว่า “ทีมกู้ศพ” จึงขอใช้ตามไปด้วย u Egyptian mummy (attr.n.) มัมมี่ อิยิปต์ u black polish (attr.n.) คือ ยาทาเล็บสีดำ ย่อหน้าที่ 10 ความย่อหน้านี้ บอกวิธีการอื่นที่ผู้ให้ข่าวใช้พิสูจน์เอกลักษณ์ศพอีก เพราะการพิสูจน์ดีเอ็นเอ ซึ่งเป็น วิธีที่ยอมรับกันยังมาไม่ถึงมือ u pending (adj.) ยังไม่มีข้อยุติ ยังไม่รู้ผลที่แน่นอน ยังไม่ออกมา 2 คำหลังดูตรงกับบริบทที่สุด ประโยคแรกต้องมีการเปลี่ยนแปลงใช้คำเชื่อมใหม่ให้ตรงกับเนื้อถ้อยกระทงความ การทำเช่นนี้ นักแปลพึงทำได้ เพื่อให้เป็นไปตามหลักการแปลข้อ 2 “clarity” u had devised (v.-devise) ออกแบบ วางแผน, ประดิษฐ์ ค้นหา ใช้ได้ทุกคำ แต่ถ้าเอามาผนวกกันเข้า ข้อความจะดูสละสลวย ยิ่งขึ้น u enhanced facial reconstruction (attr.n.) นามวลีนี้หมายถึง การสร้างใบหน้า ขึ้นใหม่ให้ชัดเจน หรือให้สมบูรณ์ขึ้น u fleshed out (v.) ทำให้มีเนื้อหนัง เติมเนื้อเติมหนัง ให้ เนื้อให้หนัง ความหมายเหล่านี้ตรงทื่อ ดูไม่เป็นภาษาที่ก่อให้เกิดจินตภาพ จึงต้องปรับปรุงโยกย้าย ตำแหน่งข้อความใหม่เป็น “ได้สร้างกะโหลกศีรษะที่มีเนื้อหนังขึ้นมา” u facial features (attr. n.) ลักษณะเด่นเป็นพิเศษบนใบหน้า ย่อหน้าที่ 11-12 2 ย่อหน้านี้ แสดงขั้นตอนการพิสูจน์เอกลักษณ์ที่ซับซ้อน ผู้ทำงานไม่ได้เชื่อถือข้อมูลใดง่าย ๆ ต้องมี ข้อพิสูจน์หลายอย่าง จึงจะได้รับความเห็นชอบอนุมัติศพให้ญาติได้ u intact (adj.) ครบถ้วน บริบูรณ์ อยู่ในสภาพเดิม สมบูรณ์ ใช้ได้ทุกคำ แต่ถ้านำมาผนวกกัน แม้ทำให้ข้อความดูเยิ่นเย้อไป บ้าง แต่ความดูไหลลื่นดีขึ้น u rabbit teeth (attr.n.) หมายถึงฟันกระต่าย เป็นฟันคู่หน้าที่ใหญ่ เหมือนกระต่าย u wayward incisor (n.) ฟันเก u a release form (attr.n.) แบบฟอร์ม ใบอนุมัติให้เอาศพออกได้ ย่อหน้าที่ 13-14 สองย่อหน้านี้ เล่าถึงความละเอียดอ่อนที่ทีมงานกู้ศพ ได้ปฏิบัติให้ศพอย่างเคารพนับถือ และด้วย อุดมคติแห่งพันธกิจที่ตนปฏิบัติอยู่ โดยไม่คำนึงถึงสิ่งตอบแทนใดเลย u touching (adj.) ซาบซึ้ง ตรึงใจ ละเอียดลึกซึ้ง สะเทือนอารมณ์ ประทับใจ คำนี้เป็นคำที่มีสีสัน ต้องเลือกใช้ให้เข้ากับบริบท ให้ได้ นี่คือศิลป์แห่งการแปล u adjust (v.) จัดท่าปรับท่าทาง ตั้งให้ตรง คงต้องเลือกคำแรกแล้วล่ะ u meanwhile (conj.) ในระหว่างนั้น ในช่วงนั้น ในชั่วขณะที่ คำเชื่อมเหล่านี้เป็น”ลูกเล่น” ของ นักแปลอีกเช่นกัน ที่ต้องรู้จักเลือกให้แปลกแตกแยกจากคำเดิม ๆ ที่ใช้กันอยู่เสมอในการแปลสารคดี u any offer of money (attr.n.) หมายถึงเงินทอง (สิ่งของ เครื่องตอบแทน ค่าตอบแทน ฯลฯ) ที่มอบให้เป็นสินน้ำใจ ย่อหน้าที่ 15 ย่อหน้าสุดท้าย กล่าวถึงความเสียสละช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ในการทำงานของทีมงานอาสาสมัครทั้งหมด ที่ต่างมีอุดมคติและยึดมั่นต่อพันธกิจหน้าที่ โดยไม่มุ่งหวังสิ่งตอบแทน จนผู้ให้ต้องรู้สึกอับอายในสิ่งที่ตนได้ปฏิบัติลงไป u a sense of purpose ข้อความนี้เป็นสำนวน ต้องเลือกใช้คำให้ดี ในที่นี้ควรใช้ ”มีจิตสำนึกถึงเป้าหมายหรืออุดมคติ” u total commitment ( attr.n.) คือพันธกิจ พันธะหน้าที่ พันธกรณีทั้งปวง คำหลังเป็นศัพท์รัฐศาสตร์ คงใช้ในบริบทนี้ไม่ได้ u has brought out (phr.v.- bring out) แสดงชัดถึง ปรากฏให้เห็น แสดงออกถึง ใช้ได้ทุกคำ u humbled (v.) รู้สึกต่ำต้อย ไร้ค่า ด้อยศักดิ์ศรี เลือกใช้ได้ทุกคำ u ประโยคนี้สุดท้ายเป็นสีสันที่สรุปความรู้สึกของผู้พูดได้ดีมาก จึงต้องเลือกคำและปรับข้อความให้เกิดความรู้สึกร่วมไปด้วย พบกันใหม่คราวหน้าค่ะ      จินตนา ใบกาซูยี   This lesson is based on a short excerpt of an article from the Bangkok Post. The translation and commentary were prepared by Acharn Chintana Bhaigasuyee, MA is Reading and Language Arts from Florida State University, Tallahassee, Florida, USA. Acharn Chintana had been the Director of Book Translation Institute, Department of Curriculum and Instruction Development, Ministry of Education for many years. Back to our home page Read our other translate it columns here. | © The Post Publishing Public Co., Ltd. All rights reserved 2005 Last modified: April 4, 2005 |