| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab |
| teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home


Tuesday, January 4, 2005

"Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level.

FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS*

FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html

..............................................................


สวัสดีค่ะ

ฉบับนี้ ขอนำเสนอตัวอย่างการแปลบทความสารคดี ที่น่าสนใจในเรื่องเกี่ยวกับสัตว์ที่เชื่อกันว่า เป็น
บรรพบุรุษของมนุษย์ เรื่องของลิงกอริลลา ที่เรียนรู้ภาษามือ จนติดต่อสื่อสารกับคนเราได้ สามารถ
บอกความรู้สึกเจ็บไข้ได้ป่วยของตัวเองให้รู้เรื่องได้ จนเกิดเป็นเรื่องราวชวนหัวเราะในความวิตกจริต
ของมนุษย์ ที่มีต่อวานรใหญ่ตัวหนึ่ง ในด้านการแปล มีสำนวนและคำศัพท์เฉพาะด้าน ซึ่งต้องใช้คำ
บัญญัติศัพท์ที่เป็นทางการ และเป็นที่นิยมใช้กัน เพื่อให้งานแปลมีความถูกต้อง ตามหลักวิชา
เฉพาะด้านเฉพาะศาสตร์สาขานั้น นอกเหนือจากความชัดเจนและความน่าอ่านของสำนวนภาษา
ที่ใช้แปล คำศัพท์ด้านการแพทย์และศัพท์ด้านภาษาศาสตร์ ดิฉันใช้ ศัพท์แพทย์ศาสตร์ และ
ศัพท์ภาษาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถานทั้ง 2 เล่ม

Part I

Koko the signing gorilla calls for a dentist

Known as the world’s smartest gorilla, old, fat Koko knows more than 1,000 words.

BILEN MESFIN WOODSIDE, CALIFORNIA

  1. When Koko the gorilla used the American Sign Language gesture for pain and pointed to her mouth, 12 specialists, including three dentists, sprang into action.

  2. The result was Koko’s first full medical examination in about 20 years, an extracted tooth and a clean bill of health.

  3. About a month ago, Koko, 135 – plus kilogramme ape who became famous for mastering more than 1,000 sighs, began telling her handlers at the Gorilla Foundation in Woodside she was in pain. They quickly constructed a pain chart, offering Koko a scale from one to 10.

  4. When Koko started pointing to nine or 10 too often, a dental appointment was made. And because anaesthesia would be involved, her handlers used the opportunity to give Koko a head-to-toe exam.

  5. “She’s quite articulate,” volunteer Johnpaul Slater said. “She’ll tell us how bad she’s feeling, how bad the pain is. It looked like it was time to do something.”

  6. Twelve specialists---- a Stanford cardiologist, three anaesthesiologists, three dentists,an ear and throat specialist, two veterinarians, a gastroenterologist and a gynaecologist ----volunteered to help.

  7. “It’s not often that we get to work on a celebrity,” said Dr David Liang, assistant professor of medicine at Stanford. “Probably, Koko is less demanding.”
ตอน ๑

โกโก้ กอริลลา
ที่รู้ภาษาสัญญาณ มีนัดกับหมอฟัน

แม่แก่สาวโกโก้อ้วนตุ๊ต๊ะ
กอริลลา ที่เฉลียวฉลาดที่สุดในโลก
รู้ภาษามากกว่า 1000 คำ

ไบเลน เมสฟีนว ูดไซด์ แคลิฟอร์เนีย

  1. เมื่อแม่สาวใหญ่โกโก้ กอริลลา
    ที่ใช้ภาษามือแบบอเมริกัน ทำ
    สีหน้าท่าทางเจ็บปวด และชี้ไป
    ที่ปากของตน แพทย์เฉพาะทาง
    12 คน รวมทั้งทันตแพทย์ 3 คน
    รีบปฎิบัติงานตรวจรักษาฉับพลัน

  2. ผลการตรวจรักษา จากแพทย์
    อย่างครบถ้วนทั้งร่างกาย เป็น
    ครั้งแรกในรอบ 20 ปี คือ ฟันถอน
    ออกไปหนึ่งซี่ และหนังสือรับรอง
    สุขภาพสมบูรณ์

  3. เมื่อเดือนที่แล้ว แม่สาวใหญ่โกโก้
    ลิงเอปที่หนักกว่า 135 กิโลกรัม
    เป็นผู้ที่มีชื่อเสียงโด่งดังเพราะรู้
    ภาษาสัญญาณมากกว่า 1000
    เครื่องหมาย เธอเริ่มบอกผู้ดูแล
    ฝึกสอนของตัว ที่มูลนิธิกองทุน
    กอริลลาวูดไซด์ว่า เธอรู้สึกเจ็บปวด
    พวกนี้จึงเร่งรีบจัดทำแผนภูมิอาการ
    เจ็บปวด ให้แม่สาวโกโก้บอกระดับ
    ความเจ็บปวดของเธอ จากหนึ่ง
    ถึง 10

  4. เมื่อโกโก้เริ่มต้นขี้ไปที่ระดับเก้า
    หรือ 10 บ่อยครั้งเข้า จึงมีการ
    นัดหมายให้ทันตแพทย์เข้ามาตรวจ
    รักษา และด้วยเหตุที่ต้องมีการวาง
    ยาสลบในการรักษา ผู้ดูแลฝึกสอน
    จึงถือโอกาสนี้ให้แม่สาวโกโก้ตรวจ
    สุขภาพ ให้ครบถ้วนตั้งแต่หัวจรดเท้า
    เสียเลย

  5. อาสาสมัครผู้ดูแล จอห์นพอล
    สเลเตอร์ ให้ข่าวว่าแม่สาวโกโก้
    แสดงออกได้ชัดเจนมากทีเดียว
    เธอบอกให้เรารู้ว่า เธอรู้สึกไม่
    สบายแค่ไหน และปวดมากเท่าไร
    จนดูเหมือนว่าถึงเวลาต้องลงมือ
    ทำอะไรสักอย่างหนึ่งแล้ว

  6. แพทย์เฉพาะทาง 12 คน อาสา
    สมัครเข้าช่วยงานนี้ ประกอบด้วย
    หทัยแพทย์จากมหาวิทยาลัย
    สแตนฟอร์ด 1 คน วิสัญญีแพทย์
    3 คน ทันตแพทย์ 3 คนแพทย์
    เฉพาะทางหูและคอ 1 คน สัตว์
    แพทย์ 2 คน แพทย์โรคทางเดิน
    อาหาร 1 คน และนรีแพทย์ (เฉพาะ
    สัตว์) 1 คน

  7. ช่วยศาสตราจารย์นายแพทย์
    ดร.เดวิด เหลียง แห่งมหาวิทยาลัย
    สแตนฟอร์ดชี้แจงว่า "ไม่บ่อยนัก
    ที่เราต้องมาทำงานตรวจรักษาผู้มี
    ชื่อเสียงโด่งดังคนใดคนหนึ่งเช่นนี้
    แต่เป็นเพราะว่า แม่โกโก้ไม่ได้
    เรียกร้องอะไรเลยก็ว่าได้”
    8.

Koko, the 135 –kg gorilla who converses in sign language, admires her new kitten in this file photo taken April 2, 1985. Koko received a clean bill of health after a full medical examination on Saturday.— AP/NATIONAL GEOGRAPHIC Society.

ภาพจากแฟ้มข่าว โกโก้ กอริลลา หนัก 135 กก.
ที่พูดภาษามือได้ มองชื่นชมลูกแมวเพื่อนใหม่
ถ่ายเมื่อเมษายน 12, 1985 โกโก้ได้รับหนังสือ
รับรองสุขภาพสมบูรณ์หลังเข้ารับการตรวจจาก
แพทย์อย่างครบถ้วนเมื่อวันเสาร์ — ข่าวเอพี/
สมาคมเนชั่นแนลจึโอกราฟฟิกโซไซตี้

คำบรรยายภาพ

ข้อความบรรยายภาพนี้ยาวคล้ายกับเป็นภาพข่าว จึงต้องมีการปรับปรุงโยกย้ายข้อความใหม่ให้
ข้อความชัดเจนยิ่งขึ้น sign language ( attr.n. ) ภาษามือ … admires v. มีหลายความ
หมาย แต่บริบทนี้ขอใช้ ‘มองชื่นชม' … file photo ( attr.n. ) ภาพข่าวในแฟ้ม … a clean
bill of health วลีนี้หมายถึง หนังสือรับรองสุขภาพสมบูรณ์ … a full medical examination (
attr.n. ) การตรวจรักษาจากแพทย์อย่างครบถ้วน

หัวข่าวใหญ่

5 แปลตรงประโยค แต่ต้องเลือกคำให้ถูกต้อง น่าสนใจ และสั้นกะทัดรัด

…the signing gorilla ( attr.n. ) กอริลลาที่รู้ภาษาสัญญาณ หรือภาษาท่าทาง ดิฉันขอเลือก
คำแรกเพราะตรงกับบริบท … calls for ( phr.v. ) ขอร้อง ต้องการ ร้องขอ แต่ดิฉันขอเลือกใช้
‘มีนัด' เพราะต้องการให้น่าสนใจ … a dentist ( n .) ทันตแพทย์ แต่ขอใช้ ' หมอฟัน' เพื่อให้
สอดคล้องกับ ' มีนัด' เพื่อเรียกความสนใจจากผู้อ่านบทความนี้

หัวข่าวย่อย
หัวข่าวนี้ต้องปรับปรุงโยกย้ายข้อความให้ชัดเจนอ่านเข้าใจง่ายขึ้น อีกทั้งดิฉันยังเลือกคำที่เพิ่มสีสัน
ให้น่าสนใจเติมเข้าไป เช่น แม่สาวแก่ อ้วนตุ๊ต๊ะ เพื่อให้ หัวข่ายย่อยนี้ดึงดูดผู้อ่านมากขึ้น และเพื่อให้
น้ำเสียงของบทความเบาลงไม่เป็นทางการเคร่งเครียดนักเนื่องจากเป็นสารคดีไม่ใช่บทความวิชาการ
… smartest gorilla ( attr.n. ) กอริลลาที่เฉลียวฉลาดที่สุด ชาญฉลาดที่สุด ใช้ได้ทั้งสองคำ

ย่อหน้าที่ 1

5 เป็นการสรุปบทความนี้ทั้งหมด ที่กล่าวถึงกอริลลาสาวใหญ่ที่ชื่อโกโก้ แสดงภาษาสัญญาณอาการ
เจ็บปวด จนต้องเข้ารับการรักษาเป็นการใหญ่ … American Sign Language ( attr.n. )
ภาษามือแบบอเมริกัน ที่เรียกกันย่อๆ ว่า Ames lan - แอมสลัน … gesture ( n .) อากัปกิริยา
สีหน้าท่าทาง ขอเลือกใช้คำหลังแล้วกัน เข้าใจง่ายดี … specialists ( n .) แพทย์เฉพาะทาง
ผู้ชำนาญเฉพาะ คงต้องเลือกใช้คำแรกแล้วเพราะตรงกับบริบทที่สุด … sprang into action
เป็นสำนวน หมายถึง รีบปฎิบัติงานตรวจรักษาฉับพลัน

ย่อหน้าที่ 2
5 กล่าวถึงผลการตรวจรักษาแม่ลิงสาวโกโก้ … result ( n .) ผลการตรวจรักษาอันที่จริง คำแปล
ของ result คือ ผล ผลลัพธ์ แต่การที่เติมข้อความขยายเข้าไป ทำให้ข้อความชัดเจนยิ่งขึ้น นี่เป็น
เคล็ดของหลักการแปลข้อที่ 2 คือ ต้องมีความชัดเจนเข้าใจดีขึ้น … an extracted tooth
( attr.n. ) นามวลีนี้คือ ฟันที่ถอนออกมา 1 ซี่

ย่อหน้าที่ 3

5 กล่าวถึงรายละเอียดของแม่สาวโกโก้ กอริลลาที่มีชื่อเสียงโด่งดังปานดารา เริ่มพูดคุยบอก
อาการปวดฟันของตน ให้ผู้ดูแลฝึกสอนรับทราบ … 135-plus kilogramme ape ( attr.n. )
คือ ลิงเอปที่หนักกว่า 135 กิโลกรัม plus ( adj. ) กว่า มากกว่า ape ( n. ) ลิงเอป ลิงไร้หาง
ขนาดใหญ่ วานร ขอเลือกใช้ตัวแรกแล้วกัน … mastering มาจากกริยา master หมายถึง
เชี่ยวชาญ ชำนาญ แต่ไม่เข้ากับบริบทนี้ จึงขอใช้ ' รู้ภาษา' แทน … signs ( n. ) เครื่องหมาย
สัญญาณ ป้าย คำแรกดูจะตรงกับบริบทนี้มากที่สุด ในขณะเดียวกันเพื่อให้ข้อความชัดเจนขึ้น
จึงขอเพิ่มคำ 'สัญญาณ' ต่อท้าย 'รู้ภาษา' เข้าไปด้วย ดังนั้น signs จึงใช้ความหมายทั้ง 2 คำ
แรก แต่แบ่แยกตำแหน่งที่วางจากกัน … handlers ( n. ) ผู้ดูแล ผู้ฝึกสอน ขอผนวกทั้ง 2 คำ
เข้าด้วยกัน ตามหน้าที่ที่พวกเขาปฎิบัติงานจริงๆ … a pain chart ( attr.n. ) คือ แผนภูมิ
อาการเจ็บปวด … a scale ( n. ) ในที่นี้คือ ระดับความเจ็บปวด … ทั้ง 2 ประโยคในย่อหน้า
นี้ต้องมีการปรับปรุงสลับตำแหน่งที่วางข้อความกันบ้าง

ย่อหน้าที่ 4-5
5 กล่าวถึงภาษาที่แม่สาวโกโก้สื่อสารกับผู้ดูแลฝึกสอน เธอบอกอาการเจ็บปวด จนต้องตั้งคณะ
แพทย์ผู้ตรวจรักษาเจ้าหล่อนกันเป็นการใหญ่ … a dental appointment ( attr.n. ) คือ
การนัดหมายกับทันตแพทย์ แต่ข้อความนี้จะใช้คำแปลนี้ตรงๆ ประโยคจะดูไม่สละสวยและเข้าใจ
ยาก จึงต้องมีการปรับปรุงข้อความใหม่ และเพื่อหลีกเลี่ยงประโยคกรรมวาจกด้วย
… anaesthesia ( n. ) อาจเขียนได้อีกรูปหนึ่ง คือ anesthesia ( n. ) การวางยาสลบ
อาการสลบ คงต้องใช้คำแรกนะคะ … opportunity ( n. ) โอกาส จังหวะ ใช้ได้ทั้ง 2 คำ
… a head-to-toe exam ( attr.n. ) เป็นสำนวน หมายถึง การตรวจสุขภาพครบถ้วน
ตั้งแต่หัวจรดเท้า… articulate ( adj. ) ออกเสียงชัดเจน พูดได้ชัดเจน แสดงออกได้ชัดเจน
ต้องใช้คำหลังแล้วละค่ะ เพราะตรงกับบริบทที่สุด แม่ลิงสาวใหญ่ของเราจะออกเสียงและ
พูดอย่างมนุษย์ได้อย่างไรกัน จริงมั้ย จริงมั้ย… ประโยคทั้งหมดแปลไปตามข้อความไม่ต้อง
โยกย้ายสับเปลี่ยนมากนัก นอกจากเติมคำบางคำให้ข้อความเชื่อมสมบูรณ์ และตัดคำสรรพนาม
'it’ ออกไป

ย่อหน้าที่ 6-7
5 กล่าวถึงองค์ประกอบของคณะแพทย์ผู้ตรวจรักษาแม่กอริลลาสาวใหญ่ตัวนี้ มีคำศัพท์ด้านการ
แพทย์มากเชียวค่ะ เราควรใช้คำที่บัญญัติไว้แล้ว แม้ว่าจะดูแปลกๆ ไปบ้าง… a cardilogist ( n.)
หทัยแพทย์ นักหทัยวิทยา … anaesthesiologist ( n. ) แพทย์โรคทางเดินอาหาร
… veterinarians ( n. ) สัตวแพทย์ … a gastroenterologist ( n. ) แพทย์โรคทางเดิน
อาหาร … a gynaecologist ( n. ) นรีแพทย์ (เฉพาะมนุษย์) แต่ของสัตว์ มีวิชาที่เรียกว่า เธนุเวส
วิทยา (ไม่ทราบว่าเมืองไทยมีเรียนกันหรือยัง) อย่างไรก็ตาม ดิฉันเกรงว่า ผู้อ่านจะว่าผู้แปลบ้าหรือ
อย่างไร ช่างสรรหาคำที่ไม่รู้เรื่องราวมาให้อ่านได้ไง จึงขอปลอดภัยไว้ก่อน ขอใช้คำ 'นรีแพทย์' โดยมีวงเล็บ สำหรับสัตว์ เอาไว้ด้วย … celebrity ( n. ) ผู้มีชื่อเสียงโด่งดัง ดาราสังคม ดาราผู้
โด่งดัง เลือกใช้คำแรกดีกว่านะคะ … less demanding ( attr.n. ) คือ ไม่ได้เรียกร้องอะไรเลย
ไม่ต้องการอะไรมากนัก ไม่เรื่องมากนัก ใช้ได้ทั้ง 3 คำ แต่ดิฉันขอใช้คำแรก ดูเข้ากับบริบทมากกว่า

สวัสดีค่ะ     
จินตนา ใบกาซูยี

  • This lesson is based on a short excerpt of an article from the Bangkok Post. The translation and commentary were prepared by Acharn Chintana Bhaigasuyee, MA is Reading and Language Arts from Florida State University, Tallahassee, Florida, USA. Acharn Chintana had been the Director of Book Translation Institute, Department of Curriculum and Instruction Development, Ministry of Education for many years.

    Back to our home page

    Read our other translate it columns here.

    | © The Post Publishing Public Co., Ltd.
    All rights reserved 2004
    Last modified:December 24, 2004     |