| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab |
| teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home


Tuesday, October 3, 2006

"Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level.

FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS*

FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html

..............................................................


สวัสดีค่ะ

ปลายปีนี้ใครๆ คงอยากไปเที่ยวงานมหกรรมพืชสวนโลกราชพฤกษ์ ที่จัดขึ้นที่ศูนย์วิจัยเกษตรหลวง
ต.แม่เหียะ จ. เชียงใหม่ เพราะเป็นงานที่รวมสุดยอดพรรณไม้จากเขตร้อนชื้นถึง สองล้านห้าแสนต้น
รวม 2,200 ชนิด ดิฉันคิดว่าคงไม่เท่าแต่ชาวไทยเท่านั้นที่จะไปชม พวกเราหลายคนคงมีเพื่อนๆ ชาว
ต่างประเทศเดินทางมาชมด้วยแน่ๆ ค่ะ วันนี้ตัวอย่างงานแปลจึงตั้งใจจะให้ท่านผู้อ่านได้รู้จักศัพท์
ในศิลปะงานช่างก่อสร้างของไทยไว้บ้าง เผื่อว่าจะต้องเป็นมัคคุเทศก์จำเป็นขึ้นมาบ้างค่ะ


Chief among the attractions of the forthcoming Royal Flora Ratchaphruek spectacle is a splendidly detailed reproduction of a pavilion in a style favoured by royals and nobles in the heyday of the kingdom of Lanna.

Crafting a Fitting Tribute

Chief among the attractions of the forthcoming Royal flora Rachapreuk spectacle is a splendidly detailed reproduction of a pavilion in a style favoured by royals and nobles in the heyday of the kingdom of Lanna

  1. A two-storey building, its reddish-brown concrete base supporting and upper floor made from rosewood and teak, the sophistication of its design is a testament to the continued survival in the North of age-old joinery techniques. The wooden pegs and slots used to hold the structure together are better able to withstand stress then nails or bolts, the architect explained, and mean that the posts, beams, and other elements can be easily dissembled, allowing the structure to be moved to another location and quickly rebuilt.
  2. Hor Kham Luang has high ceilings and steep multi-teired roofs held up by 16 round timber columns, each of which has been gilded using a special technique. The roof overhanging the gables boasts hang hong finials and the eaves are embellished with a row of karawek heads; this mythical bird was said to have a heavenly voice on a par with that of the Lord Buddha's
  3. Illustrating the rich imagination of Lanna artisans are the elegantly carved and gilded pediment, brackets for the eaves, gable apex and pergola posts - a labour of love by a team of more than 60 craftsmen. The tinkling of metal bells stirred by he breeze adds to the auspicious, otherworldly atmosphere of the whole compound
  4. Both sides of the path leading to the entrance are lined with pergolas - 30 in all - supporting ratchapreuk trees with their cheerful, bright yellow blossoms, our national flower Each pergola displays portraits of the King as well as information on his accomplishments and words of guidance he has imparted to his subjects during his long reign, evidence of his benevolence and his tireless dedication to bringing about a better quality of life for all Thais.

รังสรรค์งานช่างฝีมือเทิดไท้
อย่างสมพระเกียรติ

ท่ามกลางสิ่งที่น่าชมทั้งหลาย
ในงานมหกรรมพืชสวนโลกราชพฤกษ์
2549 ที่จะถึงนี้ สิ่งที่เด่นที่สุดคืออาคาร
อันวิจิตรงดงามยิ่ง ซึ่งสร้างตามแบบราชนิยม
ของเจ้านายฝ่ายเหนือเมื่อครั้งยุคทอง
แห่งราชอาณาจักรล้านนา


  1. ความประณีตงดงามของอาคาร
    สองชั้นชั้นล่างก่ออิฐถือปูนสีแดง
    คร่ำเป็นฐานรองรับเรือนไม้ชั้นบน
    ที่ทำจากไม้ประดู่และไม้สักนี้
    เป็นสิ่งที่ยืนยันได้ดีถึงการสืบทอด
    งานฝีมือการเข้าไม้ของช่างทาง
    เหนือ ที่มีมาแต่ครั้งโบราณ
    สถาปนิกอธิบายว่าหมุดและราง
    ที่ใช้ยึดตัวอาคารจะรับน้ำหนัก
    ได้ดีกว่าตะปูหรือสลัก และทำให้
    ถอดเสา คานและส่วนประกอบ
    อื่นๆเพื่อนำไปประกอบใหม่ใน
    ที่อื่นๆได้อย่างรวดเร็ว
  2. หอคำหลวงเป็นอาคารที่มีเพดานสูง
    และหลังคาทรงสูงซ้อนลดหลั่นกัน
    รับน้ำหนักด้วยเสาไม้ทรงกลม 16 ต้น
    แต่ละต้นสลักลวดลายปิดทองด้วย
    กรรมวิธีพิเศษ ซุ้มหลังคาเหนือหน้าบัน
    ประดับด้วยหางหงส์ และบนเชิงชาย
    รายเรียงด้วยแถวของหัวนกการเวก
    ซึ่งเป็นนกในวรรณคดี ที่ว่ากันว่ามี
    เสียงร้องไพเราะดุจเสียงสวรรค์ไม่
    ผิดจากพระสุรเสียงของพระพุทธองค์
  3. ส่วนของทับหลังประตู (pediment)
    ทวย (brackets) ซึ่งเป็นเครื่องค้ำ
    เชิงชาย อีกทั้งยอดจั่ว และเสาซุ้ม
    ซึ่งล้วนสลักเสลาและปิดทองอย่าง
    อลังการน่าชมยิ่งนับเป็นสิ่งที่แสดง
    ให้เห็นถึงจินตนาการอันกว้างไกล
    ของช่างฝีมือชาวล้านนา ซึ่งล้วน
    แล้วแต่เกิดจากแรงแห่งความรัก
    เทิดทูนของช่างฝีมือกว่า 60 คน
    ยิ่งเมื่อผสานกับเสียงกรุ๋งกริ๋งของ
    กระดิ่งโลหะยามต้องลมก็ยิ่งเพิ่ม
    ความน่ารื่นรมย์ประดุจสวรรค์ให้
    แก่อาณาบริเวณแห่งนี้
  4. สองข้างถนนทางเข้าสู่หอคำหลวง
    เรียงรายด้วยซุ้ม 30 ซุ้ม เหนือซุ้ม
    คือต้นไม้ประจำชาติของเรา เป็น
    ต้นราชพฤกษ์ที่อวดดอกสีเหลือง
    สวยสดสดใส แต่ละซุ้มมีพระบรม
    ฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จ
    พระเจ้าอยู่หัว พระราชกรณียกิจ
    ต่างๆ และพระบรมราโชวาทที่
    พระราชทานให้แก่พสกนิกรตลอด
    ระยะเวลาอันยาวนานที่ทรงครอง
    ราชย์ อันเป็นเครื่องแสดงถึงน้ำ
    พระทัยที่เปี่ยมด้วยพระเมตตา
    และที่ทรงอุทิศพระองค์อย่างไม่
    รู้เหน็ดเหนื่อยเพื่อคุณภาพชีวิต
    ที่ดีขึ้นของชาวไทยทุกคน

คำอธิบาย
ในส่วนของเทคนิคการทำงานแปลนั้นดิฉันคิดว่าตัวอย่างงานแปลวันนี้คงจะทำให้ท่านผู้อ่านเห็น
การแปลพรรณนาโวหารได้เป็นอย่างดี ซึ่งสิ่งที่ยากคือการแปลให้ได้สำนวนไทยที่สละสลวย เพราะ
พรรณาโวหารนั้นมักใช้ภาษาที่งดงามที่ให้ภาพพจน์อยู่แล้ว ทำให้นอกจากจะคิดวางส่วนของ
ประโยคตามโครงสร้างภาษาไทยแล้ว ยังต้องคิดหาคำที่เหมาะสมมาใช้ด้วย เชิญติดตามเลยนะคะ

ย่อหน้าแรก
ประโยคแรกเริ่มด้วยส่วนขยายสองส่วน ที่สังเกตได้จากเครื่องหมายจุลภาคคั่นข้อความค่ะ ประธาน
จึงเป็นคำว่า sophistication (ความประณีตงดงาม) ส่วน its design นั้นก็คือรูปแบบของ
อาคารสองชั้น ทำให้สวมได้พอดีกับส่วนขยายทั้งสองส่วน ประโยคนี้จึงแปลได้อย่างไทยๆว่า ...ความประณีตงดงามของอาคารสองชั้น ชั้นล่างก่ออิฐถือปูนสีแดงคร่ำเป็นฐานรองรับ
เรือนไม้ชั้นบนที่ทำจากไม้ประดู่และไม้สักนี้ ...

continued survival ถ้าแปลตรงๆว่า "การอยู่รอดมาได้อย่างต่อเนื่อง" คงไม่เหมาะค่ะ ต้องหาข้อความที่ถ่ายความหมายนี้ออกมาได้อย่างสละสลวยเหมาะกับบริบท ดิฉันจึงใช้ว่า ...การสืบทอดงานฝีมือ...

ย่อหน้าที่สอง
ในการแปลงานที่มีศัพท์เฉพาะที่ใช้ในวงการ ผู้แปลจำจะต้องขวนขวายหาคำศัพท์เหล่านั้นมาใช้
ด้วยค่ะ อย่างวลีว่า steep multi-tiered roofs แปลกันแบบง่ายๆ ว่า "หลังคาสูงชันที่มีหลายชั้น
ซ้อนกัน" จะไม่ให้ความรู้สึกว่าเป็นการแปลเรื่องของสถาปัตยกรรม ที่เขามีศัพท์ใช้ว่า หลังคาทรงสูง
(ทรงป้าน ทรงปั้นหยา ทรงจตุรมุข ฯลฯ) ซ้อนลดหลั่นกัน

eaves คือชายคา หรือส่วนปลายของหลังคาที่ยื่นออกมาเกินตัวบ้าน ทำหน้าที่กันแดดกันฝนสาด
ตัวบ้าน แต่ถ้าเป็นเรือนไทยใช้ว่า เชิงชาย
ฒญฬ

gables คือหน้าจั่วของบ้าน ถ้าเป็นโบสถ์ วิหาร หรือปราสาทเรียกว่าหน้าบัน

ย่อหน้าที่สาม
pediment ซึ่งหมายถึงแผ่นหินหรือเครื่องไม้ที่มักทำเป็นรูปสามเหลี่ยม ประดับอยู่เหนือประตู
หรือหน้าต่าง ตรงกับคำว่ากระจัง หรือถ้าเป็นปราสาทใช้ว่าทับหลังประตู

brackets คือเครื่องค้ำยัน เช่นเหล็กฉากที่ค้ำหิ้ง ถ้าเป็นเครื่องค้ำยันของเชิงชาย เรียกว่าทวย
ถ้าทวยทำเป็นรูปนาคก็จะเรียกว่าคันทวย

pergola ตรงกับคำว่าซุ้ม ซึ่งอาจเป็นซุ้มสำหรับให้ต้นไม้เกาะเลื้อยก็ได้

โครงสร้างของประโยคแรกในย่อหน้านี้เป็นโครงสร้างที่นำเอาส่วน subject complement ขึ้นนำ
ประธานของประโยคอยู่หลังกริยาแท้ (are) ซึ่งก็คือ the elegantly carved and gilded
pediment, brackets for the eaves, gable apex and pergola posts ...

เป็นโครงสร้างที่นิยมใช้ในพรรณนาโวหารของภาษาอังกฤษ แต่ไม่ใช้กันในภาษาไทย เราจึง
ต้องปรับใหม่โดยขึ้นต้นประโยคด้วยประธานตามปกติ

ส่วนประโยคสุดท้ายของย่อหน้าว่า The tinkling of metal bells... นั้นแปลตามโครงสร้าง
ภาษาต้นฉบับได้เลยค่ะ ดิฉันขอเสริมวลีว่า ...ยิ่งเมื่อผสานกับ... เพื่อให้สละสลวยขึ้น

ย่อหน้าที่สี่
ในการแปลพรรณนาโวหารนั้นเรามักพบกับประโยคที่มีส่วนขยายยาวๆ การวางส่วนขยายก็เป็น
เรื่องที่ต้องระวังค่ะ ปกติเราจะพยายามนำส่วนขยายไว้ใกล้ส่วนที่ถูกขยายให้มากที่สุด

ประโยคแรกของย่อหน้านี้เป็นตัวอย่างได้ดีค่ะ — supporting ratchapreuk trees with
their cheerful, bright yellow blossoms, our national flower.
ถ้าแปลว่าซุ้มนี้
รองรับต้นราชพฤกษ์ที่ออกดอกสีเหลืองสดพาใจให้สดใส ซึ่งเป็นต้นไม้ประจำชาติของเรา จะเห็นว่า
ส่วนขยายว่า "...ซึ่งเป็นต้นไม้ประจำชาติของเรา" น่าจะอยู่ติดกับคำว่าต้นราชพฤกษ์ที่วลีนี้ขยาย
จึงควรแปลว่า ... เหนือซุ้มคือต้นไม้ประจำชาติของเรา เป็นต้นราชพฤกษ์ที่อวดดอกสีเหลือง
สวยสดใส

information on his accomplishments ควรแปลว่าพระราชกรณียกิจต่างๆ แทนที่จะแปล
ว่า "ข้อมูลสิ่งที่พระองค์ท่านทรงทำได้สำเร็จ"

words of guidance คือพระบรมราโชวาทค่ะ

พบกันใหม่สัปดาห์หน้า สวัสดีค่ะ

เกษมศรี วงศ์เลิศวิทย์ 


  • This lesson was prepared by Assoc Prof. Kasemsri Vonglertvidhya, a former lecturer in English and Linguistics at the Western Language Department, Srinakarinwirot University (Bangkhen Campus). She is now Director of the English Language Training Program, Faculty of Education, SWU and a freelance translator.

    Back to our home page

    Read our other translate it columns here.

    | © The Post Publishing Public Co., Ltd.
    All rights reserved 2005

    Last modified: October 6, 2006
    |