| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab | | teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home

Tuesday, September 4, 2007 "Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level. FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS* FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html ..............................................................

สวัสดีครับ บทแปลครั้งนี้มีสองตอนจบ เป็นบทวิจารณ์การแสดง มีคำศัพท์ที่น่าสนใจเกี่ยวกับวรรณกรรมและการแสดง หลายคำ ทั้งยังมีบริบทที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมไทยที่ผู้แปลต้องคำนึง Thai dance, story-telling, agitprop and other theatrical components are mixed well in the latest version of 'Mahajanaka-Never Say Die'. นาฏกรรมไทย การเล่าเรื่อง การปลุกจิตสำนึก และองค์ ประกอบอื่นๆ ทางการละคร ผสมผสานกันอย่างลงตัวใน พระมหาชนก - Never Say Die พากย์ล่าสุด Part 1 Across the ocean of inhumanity PATTARA DANUTRA Thai dance, storytelling, agitprop and other theatrical components are well integrated in the latest version of 'Mahajanaka — Never Say Die'. Due to a dearth of quality scripts, re-staging former successful works seems to be a safe strategy for Thai dramatists today. Among them are Khu Kham: The Musical and Luk Khun Luang, two current talk-of-the-town musicals that are competing with each other for the public's attention. Meanwhile, in a little corner of Bangkok, a tiny black-box theater is presenting an aesthetical, thought-provoking play that has been previously produced in three different versions. 'Mahajanaka: Never Say Die' by the Makhampom group, a leading non-profit theater company, incorporates a darker tone and is more nihilistic in its message than former incarnations. The Mahajanaka presentation leaves a lasting impression on the audience. Modified likay styles were the major attraction of the debut version. Some interpretations and variations were added in the second, and solo performances were employed in the third. In this current, fourth version, Pradit Prasartthong, director of both Makhampom and this production, adjusts his tried and tested repertoire to provide a distinctively different outlook from the previous productions. The story of Mahajanok (or Mahajanaka) is an abridgement of the Jataka Buddhist scriptures about one of the last 10 births of Lord Buddha before his incarnation as a philosopher. Thais were better acquainted with the version presented by His Majesty the King about 10 years ago during the Golden Jubilee celebrations. The royal version has been reproduced and adapted in various ways: An illustrated bilingual Thai-English book, a cartoon and a few staged versions. ตอน ๑ ข้ามห้วงมหรรณพ แห่งความไร้มนุษยธรรม ภัทร ด่านอุตรา นาฏกรรมไทย การเล่าเรื่อง การ ปลุกจิตสำนึก และองค์ประกอบอื่นๆ ทางการละคร ผสมผสานกันอย่าง ลงตัวในพระมหาชนก - Never Say Die พากย์ล่าสุด เนื่องจากขาดแคลนบทละคร คุณภาพการนำผลงานเก่ามาจัด แสดงใหม่จึงดูจะเป็นยุทธศาสตร์ ที่ประกันความเสี่ยงได้ดีสำหรับ นักประพันธ์บทละครชาวไทยใน วันนี้ เช่น เรื่อง คู่กรรม: The Musical และเรื่อง ลูกคุณหลวง ซึ่งต่างก็กำลังเป็นที่กล่าวขวัญ เปิดแสดงแข่งกันดึงความสนใจ ผู้ชม ขณะเดียวกัน ณ มุมเล็กๆ มุมหนึ่งของกรุงเทพฯ โรงละคร ทางเลือก โรงน้อยๆ แบบ "กล่องดำ" ก็กำลังนำเสนอละคร ชวนคิดเปี่ยมสุนทรียภาพที่เคย จัดแสดงมาแล้วถึงสามพากย์ มหาชนก: Never Say Die โดย กลุ่ม ละครมะขามป้อม คณะละคร ชั้นนำที่ไม่มุ่งค้ากำไร มีบรรยากาศ มืดมนและมีสาระแนวสุญนิยมยิ่ง กว่าพากย์ที่เคยจัดแสดงมาก่อน นับเป็นการนำเสนอเรื่องพระ มหาชนกที่ประทับใจผู้ชมไม่ ลืมเลือน มหาชนกพากย์แรกสุดนั้นมีจุด ดึงดูดสำคัญอยู่ที่การนำลีลาลิเก มาปรับแปลงพากย์ที่สองมีการ ตีความและปรับแปรไปบ้าง ส่วน พากย์ที่สามเป็นการแสดงเดี่ยว ในพากย์ปัจจุบันซึ่งเป็นพากย์ ที่สี่ ประดิษฐ์ ประสาททอง ผู้อำนวยการคณะมะขามป้อม และผู้อำนวยการแสดงครั้งนี้ นำผลงานจากคลังละครของ คณะเรื่องนี้ ที่ผ่านการทดลอง และทดสอบแล้ว มาปรับแต่ง เพื่อให้เกิดมุมมองที่แปลกแตก ต่างไปจากการจัดแสดงครั้งก่อนๆ เรื่องพระมหาชนก ตัดทอนยก มาจากคัมภีร์พุทธชาดก เป็น เรื่องตอนที่พระโพธิสัตว์เสวย พระชาติสุดท้ายในทศชาติก่อน ประสูติและตรัสรู้เป็นพระสัมมา สัมพุทธเจ้า คนไทยคุ้นกับชาดกเรื่องนี้ดี ยิ่งขึ้นอีกเมื่อประมาณสิบปีที่แล้ว จากพากย์ที่เป็นพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เมื่อครั้งที่มีพระราชพิธีกาญจนา ภิเษกฉลองสิริราชสมบัติครบ ห้าสิบปี พระราชนิพนธ์เรื่องนี้มีการจัด ทำและดัดแปลงไปต่างๆ หลาก หลายแบบ กล่าวคือ เป็นหนังสือ ควบสองภาษาไทย-อังกฤษพร้อม ภาพประกอบ หนังสือการ์ตูน ตลอดจนได้มีการนำไปจัดแสดง เป็นพากย์ต่างๆ บ้าง

คำอธิบาย ย่อหน้าที่ 1 ¿ agitprop (n.) การปลุกปั่นโฆษณาชวนเชื่อทางการเมือง โดยเฉพาะที่ใช้ในงานศิลปะ หรือวรรณกรรม (เริ่มมีผลงานลักษณะนี้หลังการปฏิวัติรัสเซียเมื่อปีค.ศ.1917) บางครั้งละครสอนใจที่สร้างสรรค์อย่างทื่อๆ เพื่อปลุกจิตสำนึก ก็เรียกกันว่ามีลักษณะอะจิตพร็อป คำว่า agitprop เป็นคำชื่อย่อโดยตัดและรวบคำ มาผูกเข้าด้วยกัน มาจากภาษารัสเซียว่า อัตเดล อะกิตัสซี อี โปรปากันดืย แปลว่า กรมปลุกปั่นและโฆษณา ชวนเชื่อ ชื่อการแสดงเรื่องนี้ เขาใช้สองภาษาผสมกัน ผมจึงคงไว้ตามนั้นว่า พระมหาชนก – Never Say Die ¿ Version หมายถึง รูปแบบเฉพาะที่แตกต่างไปจากรูปแบบก่อนๆ หรืออื่นๆ ของสิ่งเดียวกันนั้น การ พรรณนาหรือบรรยายเรื่องหรือสิ่งใด จากทัศนะของผู้ใดผู้หนึ่ง ในที่นี้ผมใช้ว่า "พากย์" เป็นการเพิ่มความ หมายให้คำนี้ (ที่มาจากคำบาลี-สันสกฤตว่า วากฺย) ที่ใช้เรียกคำกล่าวเรื่องราวเป็นทำนองเมื่อเวลาแสดง โขนหรือหนังใหญ่ ซึ่งต่อมาใช้รวมถึงคำกล่าวตามบทภาพยนตร์ (แบบสดๆ หรือบันทึกเสียงลงไป) แต่จะขอ ยืมศัพท์วรรณกรรมว่า "ฉบับ" (edition) มาใช้ ก็น่าจะได้เช่นกัน ย่อหน้าที่ 2 ¿ dearth (n.) ความขาดแคลน ไม่ค่อยมี ¿ black box "กล่องดำ" โรงละครแบบกล่องดำ มีลักษณะ เรียบง่าย มักเป็นห้องสี่เหลี่ยม ผนังทาสีดำ (เพื่อสะดวกในการควบคุมแสง) ไม่ค่อยมีอุปกรณ์ ฉากหรือ แสงหรูหรา ละครที่แสดงมักเน้นความใกล้ชิดกับผู้ชม เนื้อหาสาระ บทละครและลีลาการแสดง มากกว่า จะเน้นเทคนิกฉากแสงสีเสียง "กล่องดำ" เป็นคำยืมแบบแปล (calque หรือ loan translation) คือคำ ที่ยืมมาใช้ ด้วยการแปลจากภาษาอื่นมาอย่างทื่อๆ คำทำนองนี้ในภาษาไทยที่แปลจากภาษาอังกฤษ มีมากขึ้นเรื่อยๆ เช่น จุดยืน (standpoint) เป็นต้น ย่อหน้าที่ 3-5 ¿ nihilistic จาก nihilism (adj., n.) สุญนิยม คือทัศนะเชิงไม่ยอมรับหลักศาสนาหรือศีลธรรมใดๆ โดยมักเชื่อว่าชีวิตไร้ความหมาย จากคำภาษาลาตินว่า nihil แปลว่า nothing (เทียบ นิร –ไม่,ไม่มี) ¿ debut (n.) การออกแสดงเป็นครั้งแรกของนักแสดงคนหนึ่งๆ ในบทบาทใดๆ บทภาษาอังกฤษใช้คำ ว่า premiere ไม่ได้ เพราะไม่ใช่พากย์เดิม แต่ถ้าพากย์เดิม จัดแสดงสามครั้ง (แต่ละครั้งอาจมีรอบการ แสดงหลายรอบ) จึงจะกล่าวถึงการจัดแสดงครั้งแรกว่า premiere หรือครั้งปฐมทัศน์ ¿ repertoire (n.) คลังละคร หมายถึงการแสดงเรื่องต่างๆ ที่คณะละครหรือนาฏศิลป์นำมาจัดแสดงอยู่เป็นประจำ ภาษา อังกฤษยืมมาจากภาษาฝรั่งเศส ว่า เรแปร์ตัวร์ (repertoire) บางทีใช้คำภาษาอังกฤษว่า repertory ย่อหน้าที่ 6 ¿ ่มหาชนก หากถอดเทียบเสียง (transcription) ตามหลักของราชบัณฑิตยสถาน ต้องใช้ว่า Mahachanok แต่หากถอดเทียบอักขระ (transliteration) ก็มักจะย้อนไปถอดจากต้นทางคือภาษา บาลีว่า Mahajanaka ¿ เสวยพระชาติ พจนานุกรมไทยว่า ใช้แก่พระพุทธเจ้าเมื่อเป็นพระโพธิสัตว์ "ก่อนประสูติและตรัสรู้เป็นประสัมมาสัมพุทธเจ้า" (ประสูติเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ) ถ้าแปลว่า "ทรงกลับชาติ มาเกิดเป็นนักปรัชญา" คงไม่เหมาะ ข้อคำนึงตรงนี้คือบริบททางวัฒนธรรม สำหรับย่อหน้าที่ 8-9 แปลได้ ตรงๆ ครับ กรุณาติดตามอ่านตอนจบต่อครั้งต่อไปครับ สวัสดีครับ บัญชา สุวรรณานนท์